کد خبر: ۶۱۰۴۵
تاریخ انتشار: ۱۶ اسفند ۱۴۰۲
گزارش خبری؛

فرمان زمین مانده رهبری درباره خودروساز بزرگ

صنعت ماشین: اگر به فرمان رهبری عمل کنند و در گام اول سهام دار بخش خصوصی رامطابق قانون تجارت در مدیریت دخالت دهند و در گام بعدی خصوصی سازی انجام شود می توان گفت به نظر و دستور ایشان عمل شده وگرنه این روند از هر الگویی تنها معایب و کاستی های آن را در خود دارد و حاصل جز انباشته شدن زیان بر زیان و نارضایتی مصرف کننده نخواهد بود.
به گزارش صنعت ماشین،

 «شنیدم در بعضی شرکت هایی که دولت و بخش خصوصی شریک هستند، با این که دولت سهم زیادی ندارد اما مدیریت در اختیار دولت است. به نظر من این منطق ندارد. از شیوه های قانونی استفاده کنند و به خود مردم و سهام‌داران اختیار بدهند، منتها نظارت شود.»
 
این عین جملات رهبری فردای بازدید از نمایشگاه تولیدات داخلی است که وقتی به غرفۀ یک شرکت بزرگ قطعه سازی رسیدند  مدیران آن  از فرصت استفاده کرد و گفت: «با این  که 30  درصد سهام ایران خودرو در اختیار بخش خصوصی است و ما بزرگ ترین سهام دار آن هستیم دولت که تنها 5 درصد سهام را در اختیار دارد، شرکت را کنترل می کند.»
 
خواست او این بود که مدیریت ایران خودرو را در اختیار بگیرند و رهبری هم بلافاصله به وزیر صمت گفتند: مدیریت موضوع مهمی است. مجمع عمومی هم وجود دارد. مدیریتی انتخاب شود.
 
این که دولت تنها مالک 5 درصد سهام شرکت بزرگ خودروساز باشد ( و به گفته یک کارشناس 6 درصد) اما مدیریت آن را بر عهده داشته باشد با هیچ منطقی سازگار نیست اما با این که رهبری تصریح کرده و دستور داده این فرمان عملا زمین مانده و اجرا نشده در حالی که وظیفه دولت حتی فراتر از واگذاری مدیریت است و آن همانا خصوصی سازی خودرو ساز بزرگ است.
 
شاید برای توصیف وضعیت اقتصاد ایران همین مثال کافی باشد که دولت تنها مالک 5 یا 6 درصد باشد اما به خاطر بافت سهام داران دیگر و کنترل های مختلف عملا نه تنها خصوصی سازی نمی کند که به استناد همان 30 درصد اجازه ورود به مدیریت را هم نمی‌دهد!
 
توجیه جلوگیری از ورود سهام دار به مدیریت از زبان یک عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس این بود که سهام دار شدن قطعه‌ساز در بخش قیمت گذاری اشکال ایجاد می کند.
 
داستان اما فراتر از اینهاست و قضیه این است که موظف به خصوصی سازی اند ولی دل شان نمی آید خصوصی کنند و دوست دارند حسب ظاهر خصوصی باشد اما همچنان در اختیار دولت و انباشتن زیان بر روی زیان که دود آن به چشم مردم می رود ادامه دهند و وضعیت به گونه ای باشد که هم برای تولید کننده نصرفد و هم  مصرف کننده هم ناراضی باشد.به تعبیر مولانا: این چنین شیری خدا کی آفرید؟
 
خداوند البته  شیری که نه یال داشته باشد نه دُم و نه اشکم نیافریده و این خواست کسی بود که دوست داشت بر بدن او نقش شیر خال کوبی شود اما تاب رنج آن را نداشت  اما خصوصی سازی ایرانی شیری آفریده که مشخص نیست خصوصی است یا دولتی؟
 
اگر خصوصی است چرا به سهام داران بخش خصوصی اجازه نقش آفرینی در مدیریت و ورود مؤثر در هیأت مدیره را نمی دهند و چرا در مدیریت تا این حد دخالت دارند و یکی از حربه ها و ابزارها هم اهلیت است و ذیل این عنوان مدیران از کانال خاصی برگزیده می‌شوند.
 
اگر هم دولتی است چگونه با تنها 5 یا 6 درصد مالکیت دارد و مدیریت می کند؟ تنها می توان همان سخن مولانا را تکرار کرد که این چنین شیری خدا کی آفرید؟
 
این نوشته اما به دنبال طرح این پرسش نیست چون می دانیم چگونه آفریده شده است. بلکه می خواهد بپرسد چرا ایران خودرو خصوصی سازی نمی شود؟ اگر هم فعلا نمی خواهند خصوصی سازی کنند چرا فرمان رهبری دایر بر واگذاری مدیریت به سهام داران بخش خصوصی را اجرا نمی کنند؟ این که سهام دار قطعه ساز باشد مرتبط تر است یا تامین اجتماعی و شستا و نهادهای دیگر؟ این که دولت حسب ظاهر مالک نباشد اما آن قدر مقررات وضع کند که عملا مجال قیمت گذاری و به صرفه کردن را سلب کند نیز انحراف از خصوصی سازی است و به همین خاطر برخی آزاد سازی را مقدم بر خصوصی سازی می دانند.
 
در واقع با سه شکل رو به رو هستیم:  در شکل اول دولت مالک است و به تبع همین مالکیت اعضای هیات مدیره را هم تعیین می کند. در این حالت بخش خصوصی مجال شراکت ندارد و بنگاه دولتی فربه و فربه تر به زیان دهی مستمر می افتد و نیاز به توضیح ندارد و عیان تر از آن است که حاجت به بیان داشته باشد. به خاطر همین دستور خصوصی سازی صادر شده و اصل 44 قانون اساسی را به قدری وسیع تفسیر کردند که مجال خصوصی سازی فراهم آید.
 
در شکل دوم حسب ظاهر خصوصی سازی شده و در واقع نه. این نه به سه دلیل است: نخست این که بخش خصوصی واقعی تماما  به صحنه نیامده بلکه همچنان  سازمان هایی سهام دار می شوند که اگر چه اسما خصوصی اند اما در چنگ دولت اند و اگر نبودند تا دولتی تغییر نمی کرد نزدیکان و هم فکران آن در هیأت مدیره قرار نمی گرفتند. کافی است به تغییرات مدیریت دو باشگاه فوتبال پرطرفدار نگاه کنید که مانند دو شرکت بزرگ خودروساز دچار این تغییرات می شوند و در حالی که آنها را دولتی معرفی نمی کنند کاملا پیداست دخالت دولت تا چه حد است.
 
دلیل دوم این است که مجرای انتخاب مدیران را ذیل اصطلاحات خاص اما غیر اقتصادی چنان در اختیار می گیرند که در عمل امکان ورود غیر فراهم نمی آید. دلیل سوم اما همان است که پیش تر اشاره شد. خصوصی شده اما در چنبره مقررات دولتی گرفتار است. بهترین مثال شرکت های هواپیمایی و بانک های خصوصی است که اختیار قیمت بلیت و تعیین ساعت شروع کار بانک را هم ندارند! وقتی دخالت تا حدی است که مجال رقابت فراهم نمی آید بهره وری هم تحقق نمی یابد.
 
در این فضا شرکت هواپیمایی به ظاهر خصوصی شده و بانک خصوصی هم نمی تواند رقابت کند چه رسد به خودروساز که دولت برخی ظواهر را هم در آن رعایت نمی کند. موافقان وضع موجود و مخالفان خصوصی سازی ایران خودرو به برخی تجربه های تلخ در گذشته اشاره می کنند که مشکلاتی ایجاد کرد. با این وصف باید پرسید اصل در خصوصی سازی بوده یا در اجرا؟
 
بله. در برخی موارد آنچه اتفاق افتاده غارت بوده نه خصوصی سازی اما به خاطر آن که تکرار نشود باید خصوصی سازی واقعی کرد چون آن نیز به واقع خصوصی سازی نبوده است! مطلوب اما شکل سوم است به گونه ای که دولت به جای مالکیت و مدیریت، نظارت کند.
 
اگر به فرمان رهبری عمل کنند و در گام اول  سهام دار بخش خصوصی رامطابق قانون تجارت در مدیریت دخالت دهند و در گام بعدی خصوصی سازی انجام شود می توان گفت به نظر و دستور ایشان عمل شده وگرنه این روند از هر الگویی تنها معایب و کاستی های آن را در خود دارد و حاصل جز انباشته شدن زیان بر زیان و نارضایتی مصرف کننده نخواهد بود.
 
مدیری که دل پری از دخالت های غیر مسوولانه یا منفعت جویانه یا کوتاه بینانه داشت می گفت: کمترین حُسن خصوصی سازی شرکت ایران خودرو این است که نماینده ای با چند هزار رأی نمی‌تواند مستقیما خواستی را با مدیر عامل در میان گذارد تا وقتی او زیر بار نرفت وزیر را به استیضاح تهدید کند و او هم از بیم همان یک رأی که می تواند موقعیت و وزارت او را به مخاطره اندازد با مدیر عامل شرکت تماس بگیرد و او را وادارد به آن خواست که زیر بار آن نرفته بود گردن نهد و اگر تن ندهد برکنار شود!
 
البته رئیس جمهوری هم طی ۳۰ ماه گذشته دوبار دستور خصوصی سازی خودروسازان را صادر کرده است هر چند که کارشناسان معتقدند اگرچه مجموع سهام دولت در ایران خودرو و سایپا به ۲۱ درصد می رسد و در اولی بسیار کمتر است اما آنچه زمینه را برای دخالت دولت فراهم ساخته سهام "تو دلی" است که عملا دست دولت را باز گذاشته و این امر نیز یکی از دلایل دیگر اجرا نشدن فرمان صریح رهبری و دستور اکید رئیس جمهوری است.
 
 با این حال اگر عجالتا و به سرعت قابل اجرا نیست  دولت می تواند مقدمتا دو کار را انجام دهد:  نخست این که اجازه رقابت دهد و از تصدی گری بکاهد. دوم این که سهام دار بتواند مطابق قانون تجارت وارد هیأت مدیره شود و در تصمیم گیری ها مشارکت کند.
 
این که تنها 5 یا 6 درصد را در اختیار داشته باشد و تامین اجتماعی و شستا و دیگران ظاهرا خصوصی و در عمل تابع دولت باشند و میدان را به دولت بسپارند خصوصی سازی نیست. حتی اگر مثل شرکت های هواپیمایی و بانک های خصوصی آن قدر برای آنها ضابطه تعیین کنند که در عمل قدرت مانور نداشته باشند نیز. 
 
بر این اساس می توان گفت فرمان رهبری و متعاقب آن دستور رییس جمهوری صریح و روشن است و نیاز به توجیه و تفسیر ندارد و در سه مرحله باید اجرایی شود: در گام نخست ورود سهام داران بخش خصوصی به هیأت مدیره و مدیریت شرکت. در گام دوم کاهش قید و بندهایی که دست و پای شرکت را بسته تا جایی که اهلیت عضو هیأت مدیره بانک خصوصی را هم باید حراست بانک مرکزی تأیید کند و نرخ خرید پول و نرخ فروش آن را هم بانک مرکزی تعیین می کند و فراتر این که چه کسی را استخدام کنند یا نه و همین الگو را در نسبت دولت و وزارت صمت با خودروساز بزرگ هم شاهدیم با این تفاوت که در فقرۀ بانک های خصوصی و شرکت های هواپیمایی دست کم ظاهر رعایت شده ولی در ایران خودرو و در مرتبه بعد سایپا این هم رعایت نشده است.
 
از این گام می توان به عنوان آزاد سازی یاد کرد و انجام ندادن آن با توجیه نگرانی از تبعات خصوصی سازی موجه نیست. گام سوم هم خصوصی سازی است. معیار واقعی بودن یا نبودن هم این است که سهام داران می توانند وارد هیأت مدیره شوند یا نه!
 
وضعیت کنونی قابل دوام نیست و تنها اسباب حیرت ناظران و حسرت مصرف کنندگان است که بی هیچ گناهی بالاترین قیمت را می پردازند و از کیفیت مطلوب و لذت بهره مند نمی شوند.
 
فرمان صریح رهبری و قانون تجارت و خصوصی سازی را اجرا کنید. ایران خودرو را واقعا خصوصی کنید و اگر ملاحظات و محظوراتی دارید قبل از آن بگذارید همین سهام داران فعلی در هیأت مدیره نقش آفرینی کنند چرا که اصل پذیرفته شده در اقتصاد این است که بهره وری جز با رقابت حاصل نحواهد شد و رقابت مستلزم خصوصی سازی است و اگر می گویید این کار شده است و تنها 5 یا 6 درصد مالکیت داریم مدیریت را واگذارید. رهبری و قانون از دولت تنها نظارت خواسته اند و اینجا دیگر استصوابی بردار نیست که نظارت را به مالکیت و مدیریت و دخالت تفسیر و تعبیر کنید!

عناوین دیگر
نظر شما
15:22 - 1402/12/18
ارباب حلقه ها در ایران؛

آئودی Q4 E-Tron کراس اوور برقی نادین خودرو رونمایی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
23:20 - 1402/12/13
واردات خودرو در دولت رییسی (354)

چهار محصول سوزوکی توسط راسا موتور رونمایی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
17:10 - 1402/12/13
محصول شرکت KG Mobility؛

"پیکاپ خان" توسط خودروسازی ایلیا می آید +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:08 - 1402/12/03
Q4 E-Tron یک کراس اوور تمام الکتریکی؛

آئودی توسط نادین خودرو وارد ایران شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
03:51 - 1402/12/03
شهری و بدون آلاینده؛

نگاهی به KMC E10X فسقلی برقی کرمان موتور +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
16:49 - 1402/11/28
در کنار مدل‌های کیکس، سیلفی و ایکس تریل؛

نیسان قشقایی 2024 توسط نامی خودرو به ایران آمد +تصاویر و مشخصات

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
17:29 - 1403/01/30

این هونگچی می خواهد بنتلی باشد! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
12:18 - 1403/01/29
مجهز به 3 موتور الکتریکی با 952 اسب بخار می باشد؛

دنزا زد9 جی تی ؛ محصول جدید از ائتلاف ناموفق مرسدس بنز +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
10:29 - 1403/01/28
نتا S واگن ؛

یکی از زیباترین خودروهای چینی به بازار می آید +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:01 - 1403/01/25
چری آی کار وی23 ؛

شاسی بلند چری با تیپ جی کلاس مرسدس بنز! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
14:58 - 1403/01/24
وقتی ایتالیایی، زیبایی خلق می کند؛

کراس اوور جدید آلفارومئو با نام میلانو رونمایی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:11 - 1403/01/21
مرسدس بنز ئی450؛

این ماشین لوکس مخصوص استفاده روزانه است! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
22:54 - 1402/12/03
با 326 اسب بخار قدرت؛

تست رانندگی فونیکس تیگو 7 پرو ای پلاس در پیست آیلند +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
02:23 - 1402/12/03
تاکسی بدون پیشرانه بنزینی؛

تجربه رانندگی با KMC e-TAXI کرمان موتور در برج میلاد +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
00:03 - 1402/11/24
کراس اوور خوش استایل چینی؛

تست رانندگی لاماری ایما HEV در پیست آزادی +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
15:48 - 1402/10/28
سدان خانوادگی قدرتمند و جذاب؛

تست رانندگی آریزو 8 سدان لوکس و پرآپشن فونیکس +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
01:27 - 1402/09/08
بزرگترین و لوکس ترین شاسی بلند مدیران خودرو؛

تجربه رانندگی با اکستریم VX کراس اوور لوکس در پیست آیلند +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
00:07 - 1402/09/08
بلندقامت پویا و جسور؛

تجربه رانندگی با اکستریم TXL کراس اوور لوکس مدیران خودرو +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
18:54 - 1402/07/21
با قدرت و آپشن های بیشتر؛

تجربه رانندگی با فونیکس تیگو 7 پرومکس در پیست آزادی +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
19:32 - 1401/12/10
با شروع تمرین های زمستانه؛

فصل جدید فرمول یک 2023 در بحرین آغاز شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:40 - 1401/11/28
برای فصل ۲۰۲۳ فرمول یک؛

استون مارتین از خودروی AMR23 رونمایی کرد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
19:49 - 1401/08/23
مدل آفرود پورشه 911 داکار معرفی شد

اسپرت ترین خودروی آفرودی جهان +تصاویر جذاب

نام خبرنگار:
18:16 - 1401/08/21

خودروی فرمول E پورشه 99X جدید معرفی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
01:21 - 1402/12/27
توسط برابوس تیونر معروف آلمانی؛

راکت 1000؛ از سریع ترین بنزهای روی کره زمین آشنا شوید +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
21:49 - 1402/12/23
درباره دو رگه ایرانی آلمانی؛

پروژه مرسدس AMG SL 63 زیر دستان کیوانی +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
13:53 - 1402/11/30
شاسی بلند و سدان را فراموش کن، ون را ببین!

نسخه خاص ون فورد ترانزیت رونمایی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:32 - 1402/10/08
بنز شاسی بلند نصفه که 1.3 میلیون دلار ارزش دارد!

جی کلاس کابریولت Refined Marques خودرو رویایی و کمیاب +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
12:50 - 1402/07/26
هایلوکس جی آر اسپرت2 ؛

پیکاپ جدید تویوتا از انگلیس طلوع می کند! +تصاویر

نام خبرنگار:
14:18 - 1402/06/25
با ۱۰۰۰ اسب بخار قدرت؛

تیونینگ آئودی RS6 و RS7 توسط ABT معرفی شد +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
15:24 - 1403/01/25
خاص ترین بی ام و سری 7؛

از این بی ام و فقط یک دستگاه در جهان موجود است +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
23:16 - 1403/01/20
اولین محصول پرفروش پژو در ایران که 6 هزار تومان فروخته شد؛

این خودرو را می توانستید در ایران بخرید و در اروپا تحویل بگیرید +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
14:01 - 1403/01/08
اگر تصور می کنید فناوری هیبرید در خودرو یک رویداد جدید است!

نخستین خودرو هیبریدی توسط پورشه در سال 1900 ! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:50 - 1403/01/07
کامیون مفهومی جنرال موتورز در سال 1965 تولید شد؛

شورولت توربو تیتان 3 ؛ عجیب ترین کامیون آمریکا +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
22:55 - 1402/12/27
گل GTI ؛

خودرو 30 ساله ای که هنوز هم حریف می طلبد! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
01:02 - 1402/12/25
اولین محصول و پرچم دار رده پونی کار؛

خودروی باراکودا ؛ از افسانه تا یک بازسازی دیدنی و ناب +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین