کد خبر: ۶۰۹۲۵
تاریخ انتشار: ۰۹ اسفند ۱۴۰۲
سازمان بورس برای واگذاری سهام تودلی اولتیماتوم داد؛

گام اول عقب نشینی دولت از خودروسازی

صنعت ماشین: سیاستگذار خودرو با وجود فشار نهادهای بالادستی و نظارتی، عزم جدی برای واگذاری سهام تودلی یا چرخه‌ای خودروسازان ندارد؛ این در شرایطی است که حالا سازمان بورس دست به کار شده و با استفاده از اختیارات قانونی خود، سیاستگذار را مقید به واگذاری سهام مذکور کرده است......
به گزارش صنعت ماشین،

 سیاستگذار خودرو با وجود فشار نهادهای بالادستی و نظارتی، عزم جدی برای واگذاری سهام تودلی یا چرخه‌ای خودروسازان ندارد؛ این در شرایطی است که حالا سازمان بورس دست به کار شده و با استفاده از اختیارات قانونی خود، سیاستگذار را مقید به واگذاری سهام مذکور کرده است. طبق اعلام مدیر نظارت بر ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار، سرمایه در مالکیت شرکت‌های زیرمجموعه شرکت‌های خودروسازی (سهام تودلی) از ابتدای سال آینده فاقد حق رای خواهد بود. بر این اساس برخی از دست‌اندرکاران صنعت خودرو در راستای تصمیم اخیر سازمان بورس معتقدند که گام اول و جدی برای کوتاه شدن دست دولت از مدیریت شرکت‌های خودروسازی از این مسیر برداشته شده است.

گام اول عقب‌نشینی دولت از خودروسازی

موضوع واگذاری سهام دولتی خودروسازان از چند سال پیش به یکی از مسائل اصلی این صنعت بدل شده است. با وجود آنکه تقریبا هرساله وعده‌ووعیدهایی در این رابطه داده می‌شود اما هنوز در زمین عمل خبری از این اتفاق نیست. علاوه بر این، با اینکه دولت سهام کمی از شرکت‌های بزرگ خودروسازی کشور دارد، اما عملا این دولت بوده که در این سال‌ها به عنوان تصمیم‌گیر اصلی و نهایی این شرکت‌ها ایفای نقش کرده است. بر این اساس عنوان می‌شود که سهام تودلی مهم‌ترین ابزار دولت برای اعمال نفوذ در خودروسازی‌هاست که از طریق آنها می‌تواند به‌رغم آنکه تنها یک کرسی در هیات‌مدیره شرکت‌ها دارد، سیاست‌های خود را پیش ببرد.  طبق گزارشی که چندی پیش از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس منتشر شد، طی سال‌های اخیر سهام دولت در ظاهر به ۵.۷۱درصد در شرکت ایران‌‌خودرو و ۱۷.۳۱درصد در شرکت سایپا کاهش یافته، اما درواقع با واگذاری سهام این دو شرکت به شرکت‌های عمومی وابسته و تحت کنترل دولت (۲۱.۱۲درصد از سهام ایران‌خودرو و ۱۵.۶درصد از سهام سایپا) و همچنین ایجاد یک نظام سهامداری چرخه‌ای در شرکت‌های خودروسازی (۲۵.۲۴درصد از سهام ایران‌خودرو و ۳۹.۶۶درصد از سهام سایپا)، عملا مدیریت ایران‌خودرو و سایپا در اختیار دولت باقی مانده است.

سهام تودلی به این معناست که خودروسازی شرکت زیرمجموعه خود را خریداری می‌کند و دوباره از سوی شرکت اصلی خریداری می‌شود. علاوه بر این، سهام تودلی یکی از موانع اصلی خصوصی‌سازی دو شرکت بزرگ خودروساز نیز بوده‌اند. در تمام برنامه‌هایی که تاکنون برای واگذاری شرکت‌های خودروسازی تعریف شده، از واگذاری سهام تودلی به عنوان گام ابتدایی یاد شده است. مسیری که به‌رغم بحث‌ها و وعده‌های فراوانی که در مورد آن وجود داشته اما هنوز هم به گره‌ای باز‌نشدنی می‌ماند. در دولت یازدهم، رضا رحمانی، وزیر وقت صمت، برنامه‌ای سه‌مرحله‌ای برای خصوصی‌سازی شرکت‌های خودروساز ارائه داد. در دولت سیزدهم نیز صحبت‌ها پیرامون این قضیه همچنان داغ بود تا جایی که اسفندماه سال ۱۴۰۱، رئیس‌جمهور دستور ۸ماده‌ای برای صنعت خودرو صادر کرد که یکی از موارد آن واگذاری سهام دولت در خودروسازی‌ها بود. سه نشست هم‌اندیشی در دانشگاه‌های مختلف با حضور وزرای اقتصادی برگزار شد تا نحوه واگذاری خودروسازی‌ها بررسی شود. اما در نهایت نه‌تنها این اتفاق رخ نداد بلکه به نظر هم نمی‌رسد عزم جدی برای این موضوع وجود داشته باشد.

اگر فرض را بر عدم عزم جدی در این زمینه بدانیم حالا این پرسش به میان می‌آید که چگونه قرار است مدیریت دولتی در خودروسازی‌ها کاهش پیدا کند؟ به نظر می‌رسد سازمان بورس و اوراق بهادار مسیر جدیدی در این زمینه تعریف کرده است، به طوری که می‌خواهد مهم‌ترین ابزار دولت برای نفوذ در خودروسازی‌ها را در تصمیم‌گیری‌ها بلاوجه کند. روز گذشته ولی‌الله جعفری، مدیر نظارت بر ناشران این سازمان، اعلام کرد که «از نظر سازمان بورس، ماهیتا و بر اساس ذات مقررات، سرمایه در مالکیت شرکت‌های زیر‌مجموعه شرکت‌های خودروسازی (سهام تودلی) از ابتدای سال آینده فاقد حق رای خواهد بود.» این تصمیم سازمان بورس به معنای کاهش قدرت دولت در رای‌گیری‌های مجامع خودروسازی‌هاست.  با این تصمیم به نظر می‌رسد گرچه در سال جاری اتفاقی برای خصوصی‌سازی شرکت‌های بزرگ تولید خودروی کشور رخ نداد، اما با تاکیدی که تقریبا همه نهادها از جمله قوه مقننه، بخش‌هایی از قوه مجریه و همچنین رهبری روی این موضوع دارند، احتمالا گام‌هایی در این جهت برداشته خواهد شد تا حتی اگر سهام دولت در خودروسازی‌ها واگذار نمی‌شود دست‌کم نقش دولت در این شرکت‌ها تنها نظارتی باشد و در تصمیم‌گیری‌ها نقش اصلی را ایفا نکند.

قدرت‌گیری سهامداران خرد خودروسازان

در مورد نتایج تصمیمی که سازمان بورس و اوراق بهادار گرفته، گفت‌وگویی داشتیم با محمد ناطقی، تحلیلگر امور بورسی و حمید میرمعینی، استاد دانشگاه و تحلیلگر بازار سرمایه. ناطقی معتقد است که یکی از بزرگ‌ترین مشکلات حاکمیت شرکتی، به‌خصوص در صنعت خودرو، موضوع خودسهامداری است. وی تاکید می‌کند که این فرآیند موجب می‌شود سهامداران خرد هیچ اختیاری در شرکت‌ها نداشته باشند. در واقع دولت از طریق فروش سهام دست به تامین مالی می‌زند، اما همراه با فروش سهام اختیار را به سهامداران واگذار نمی‌کند. به اعتقاد این کارشناس بازار بورس، سلب حق رای از سهام‌های تودلی موجب خواهد شد که قدرت سهامداران خرد در تصمیم‌گیری‌های مجامع، از‌جمله تعیین مدیرعامل، افزایش پیدا کرده و در مقابل قدرت دولت در این فرآیندها رو به کاهش برود. اگر این اقدام به‌درستی انجام شود حتی می‌تواند منجر به این موضوع شود که سهامداران تصمیم‌ بگیرند که تولید محصولات زیان‌ده را متوقف کنند.

از ناطقی پرسیدیم که چه انگیزه‌ای سازمان بورس را بر آن داشته که چنین تصمیمی اتخاد کند. وی معتقد است سازمان بورس به این نتیجه رسیده که دولت فروشنده نیست و قصد ندارد سهام خود در شرکت‌های خودروساز را واگذار کند. بنابراین سعی کرده از ابزارهای قانونی خود استفاده کرده و حقوق سهامداران این شرکت‌ها را حفظ کند.  این کارشناس بازار سرمایه همچنین اعتقاد دارد که دولت دست‌کم در کوتاه‌مدت و میان‌مدت دست به فروش سهام خود در خودروسازی‌ها نخواهد زد، اما مساله اصلی در مورد این شرکت‌ها نه خصوصی‌سازی بلکه آزادسازی است. وی تاکید دارد که در صورتی که آزادسازی رخ دهد وضعیت صنعت خودرو به دهه ۸۰ نزدیک می‌شود که قیمت‌گذاری و واردات خودرو آزاد بود و شرکت‌های خودروساز نیز سودده بودند. حمید میرمعینی نیز معتقد است سهام‌ تودلی با هدف بهره‌برداری‌های مدیریتی ایجاد شده تا در زمان برگزاری مجامع این شرکت‌ها تاثیر بیشتری بگذارند. وی اشاره دارد که بعد از ایجاد این شکل از سهامداری، نهادهای نظارتی در زمان مناسب نسبت به این موضوع واکنش نداشتند، اما به هر صورت اتخاذ این تصمیم اکنون نیز می‌تواند اثرات مثبتی به همراه داشته و حق رای را واقعی کند.

با این وجود میرمعینی نسبت به عملیاتی شدن این دست از تصمیمات خوشبین نیست. وی اعتقاد دارد تا زمانی که نگرش حکمرانی به بنگاه‌داری و اقتصاد تغییری نکند، این دست از تصمیمات با مقاومت و موانع مواجه خواهند بود. اما به هر صورت این تحلیلگر بازار سرمایه می‌گوید اگر تصمیم سلب حق رای از سهام‌ تودلی بتواند از این موانع عبور کرده و اجرایی شود، می‌توان گفت تصمیم بسیار درستی است که می‌تواند از حقوق سهامداران حمایت کند. با این وجود تا زمانی که رویکرد دولت و حاکمیت نسبت به آزادسازی اقتصاد و خصوصی‌سازی تغییر نکند، این تصمیمات بیشتر از شعار نخواهد بود. وی در تاکید بر ادعای خود می‌گوید در اقتصاد دولتی که با آن مواجه هستیم، بسیاری از شرکت‌هایی که طبق اصل ۴۴ قانون اساسی خصوصی شدند نیز تغییر معناداری در شیوه مدیریت خود ندیدند. بنابراین این مشکل در سیاست‌های کلان باید حل شود تا امنیت سرمایه‌گذاری افزایش پیدا کند. میرمعینی می‌گوید که این موضوع یکی از پنج مساله اساسی است که باید در تصمیم‌گیری‌های کلان اقتصادی مورد توجه قرار بگیرد.

وی در راستای تصمیم اعلام‌شده از طرف سازمان بورس برای سلب حق رای سهام‌های تودلی مثالی زده و می‌گوید بانک مرکزی در مورد بانک‌هایی که درگیر مساله خودسهامداری شده بودند نه‌تنها حق رای را سلب کرد بلکه حتی پرداخت سود به این بخش‌ها را نیز لغو کرد و سود آنها به خزانه دولت می‌رود. در مورد خودرو اما به نظر نمی‌رسد که تصمیمی که سازمان بورس در مورد صنعت خودرو گرفته، مشمول سودهای پرداختی شود؛ اما با‌این‌حال سلب حق رای نیز می‌تواند اقدام بازدارنده خوبی باشد. وی تاکید می‌کند که در نهایت باید سهام‌ تودلی واگذار شوند که در این صورت سرمایه زیادی از خودروسازان که در این فرآیند قفل شده، آزاد می‌شود. سرمایه‌ای که می‌تواند در عملیات اصلی این شرکت‌ها سرمایه‌گذاری شود و منجر به توسعه محصول شود. به هر صورت به نظر می‌رسد سازمان بورس تصمیم گرفته به هر شکلی که شده تکلیف سهام تودلی خودروسازان را مشخص کند. اقدام این سازمان در سلب رای سهام‌ مذکور می‌تواند انگیزه دولت برای حفظ سهام تودلی را به‌کلی از بین ببرد. حال باید دید که آیا در سال آینده این اقدام می‌تواند با نتایج ملموس همراه باشد یا این طرح نیز در ادامه طرح‌های قبلی با شکست مواجه می‌شود.

عناوین دیگر
نظر شما
15:22 - 1402/12/18
ارباب حلقه ها در ایران؛

آئودی Q4 E-Tron کراس اوور برقی نادین خودرو رونمایی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
23:20 - 1402/12/13
واردات خودرو در دولت رییسی (354)

چهار محصول سوزوکی توسط راسا موتور رونمایی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
17:10 - 1402/12/13
محصول شرکت KG Mobility؛

"پیکاپ خان" توسط خودروسازی ایلیا می آید +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:08 - 1402/12/03
Q4 E-Tron یک کراس اوور تمام الکتریکی؛

آئودی توسط نادین خودرو وارد ایران شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
03:51 - 1402/12/03
شهری و بدون آلاینده؛

نگاهی به KMC E10X فسقلی برقی کرمان موتور +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
16:49 - 1402/11/28
در کنار مدل‌های کیکس، سیلفی و ایکس تریل؛

نیسان قشقایی 2024 توسط نامی خودرو به ایران آمد +تصاویر و مشخصات

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
17:29 - 1403/01/30

این هونگچی می خواهد بنتلی باشد! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
12:18 - 1403/01/29
مجهز به 3 موتور الکتریکی با 952 اسب بخار می باشد؛

دنزا زد9 جی تی ؛ محصول جدید از ائتلاف ناموفق مرسدس بنز +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
10:29 - 1403/01/28
نتا S واگن ؛

یکی از زیباترین خودروهای چینی به بازار می آید +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:01 - 1403/01/25
چری آی کار وی23 ؛

شاسی بلند چری با تیپ جی کلاس مرسدس بنز! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
14:58 - 1403/01/24
وقتی ایتالیایی، زیبایی خلق می کند؛

کراس اوور جدید آلفارومئو با نام میلانو رونمایی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:11 - 1403/01/21
مرسدس بنز ئی450؛

این ماشین لوکس مخصوص استفاده روزانه است! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
22:54 - 1402/12/03
با 326 اسب بخار قدرت؛

تست رانندگی فونیکس تیگو 7 پرو ای پلاس در پیست آیلند +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
02:23 - 1402/12/03
تاکسی بدون پیشرانه بنزینی؛

تجربه رانندگی با KMC e-TAXI کرمان موتور در برج میلاد +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
00:03 - 1402/11/24
کراس اوور خوش استایل چینی؛

تست رانندگی لاماری ایما HEV در پیست آزادی +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
15:48 - 1402/10/28
سدان خانوادگی قدرتمند و جذاب؛

تست رانندگی آریزو 8 سدان لوکس و پرآپشن فونیکس +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
01:27 - 1402/09/08
بزرگترین و لوکس ترین شاسی بلند مدیران خودرو؛

تجربه رانندگی با اکستریم VX کراس اوور لوکس در پیست آیلند +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
00:07 - 1402/09/08
بلندقامت پویا و جسور؛

تجربه رانندگی با اکستریم TXL کراس اوور لوکس مدیران خودرو +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
18:54 - 1402/07/21
با قدرت و آپشن های بیشتر؛

تجربه رانندگی با فونیکس تیگو 7 پرومکس در پیست آزادی +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
19:32 - 1401/12/10
با شروع تمرین های زمستانه؛

فصل جدید فرمول یک 2023 در بحرین آغاز شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:40 - 1401/11/28
برای فصل ۲۰۲۳ فرمول یک؛

استون مارتین از خودروی AMR23 رونمایی کرد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
19:49 - 1401/08/23
مدل آفرود پورشه 911 داکار معرفی شد

اسپرت ترین خودروی آفرودی جهان +تصاویر جذاب

نام خبرنگار:
18:16 - 1401/08/21

خودروی فرمول E پورشه 99X جدید معرفی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
01:21 - 1402/12/27
توسط برابوس تیونر معروف آلمانی؛

راکت 1000؛ از سریع ترین بنزهای روی کره زمین آشنا شوید +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
21:49 - 1402/12/23
درباره دو رگه ایرانی آلمانی؛

پروژه مرسدس AMG SL 63 زیر دستان کیوانی +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
13:53 - 1402/11/30
شاسی بلند و سدان را فراموش کن، ون را ببین!

نسخه خاص ون فورد ترانزیت رونمایی شد +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:32 - 1402/10/08
بنز شاسی بلند نصفه که 1.3 میلیون دلار ارزش دارد!

جی کلاس کابریولت Refined Marques خودرو رویایی و کمیاب +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
12:50 - 1402/07/26
هایلوکس جی آر اسپرت2 ؛

پیکاپ جدید تویوتا از انگلیس طلوع می کند! +تصاویر

نام خبرنگار:
14:18 - 1402/06/25
با ۱۰۰۰ اسب بخار قدرت؛

تیونینگ آئودی RS6 و RS7 توسط ABT معرفی شد +تصاویر

نام خبرنگار: محسن صادقی
15:24 - 1403/01/25
خاص ترین بی ام و سری 7؛

از این بی ام و فقط یک دستگاه در جهان موجود است +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
23:16 - 1403/01/20
اولین محصول پرفروش پژو در ایران که 6 هزار تومان فروخته شد؛

این خودرو را می توانستید در ایران بخرید و در اروپا تحویل بگیرید +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
14:01 - 1403/01/08
اگر تصور می کنید فناوری هیبرید در خودرو یک رویداد جدید است!

نخستین خودرو هیبریدی توسط پورشه در سال 1900 ! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
16:50 - 1403/01/07
کامیون مفهومی جنرال موتورز در سال 1965 تولید شد؛

شورولت توربو تیتان 3 ؛ عجیب ترین کامیون آمریکا +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
22:55 - 1402/12/27
گل GTI ؛

خودرو 30 ساله ای که هنوز هم حریف می طلبد! +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین
01:02 - 1402/12/25
اولین محصول و پرچم دار رده پونی کار؛

خودروی باراکودا ؛ از افسانه تا یک بازسازی دیدنی و ناب +تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه صنعت ماشین