سند احتکار خودرو

 این روزها که خودروسازان در مظان احتکار قرار گرفته و متهم به دپوی عمدی محصولات تولیدی به امید افزایش قیمت هستند، آمار منتشره در سایت کدال نشان می‌دهد آنها کمتر از میزان تولید خود فروش داشته‌اند. بنابر آماری که خودروسازان به سایت کدال بورس ارائه داده‌اند، آنها طی نیمه نخست امسال در مجموع چیزی حدود ۴۷۳هزار دستگاه انواع خودروی سواری و وانت را به فروش رسانده‌اند. مقایسه این آمار با تعداد خودروهای فروخته‌شده در شش ماه ابتدایی سال گذشته، نشان از نزولی شدن آمار فروش غول‌های جاده‌ مخصوص دارد.

طبق آنچه در صورت‌های مالی سه خودروساز بزرگ کشور آمده، ایران خودرو، سایپا و پارس خودرو به عنوان سه خودروساز اصلی و وابسته به دولت، در مجموع طی شش ماه ابتدایی امسال ۴۷۲هزار و ۵۳۰ دستگاه انواع محصول را به فروش رسانده‌‌‌اند. با توجه به آمار فروش خودروسازان در مدت مشابه سال گذشته (حدودا ۵۳۵هزار و ۷۰۰ دستگاه) آنها تا پایان شهریور امسال افت ۱۲درصدی را در فروش محصولات خود تجربه کرده‌اند. این در حالی است که آمار کدال می‌گوید خودروسازان در نیمه نخست امسال و در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، حدود ۱۳درصد افزایش تولید داشته‌اند. نکته مهم دیگر که اتفاقا احتمال احتکار خودروسازان را تقویت می‌کند، اختلاف بین آمار تولید و فروش در نیمه ابتدایی امسال است.  

معمولا وقتی فروش کمتر از تولید باشد، یا پای دپوی عمدی در میان است یا تولید محصولات به صورت ناقص (با کسری قطعه). آنچه سبب دپوی عمدی خودروها می‌شود، معمولا قیمت‌گذاری دستوری است، چه آنکه خودروسازان ترجیح می‌دهند محصولات تولیدی را دپو کرده و وقتی قیمت کارخانه‌ای (توسط شورای رقابت) بالا رفت، اقدام به عرضه کنند. در‌حال‌حاضر با توجه به قرار داشتن در سال مهار تورم، احتمال افزایش قیمت کارخانه‌ای خودروها پایین است؛ با‌این‌حال ممکن است خودروسازان برای کمتر کردن تبعات ناشی از این سیاست - قیمت‌گذاری دستوری - به دپوی عمدی محصولاتشان روی آورده باشند. البته آنها تاکید می‌کنند که محصولی را احتکار نکرده‌اند و عرضه خودروها روند طبیعی خود را طی می‌کند.

سه خودروساز بزرگ کشور نزدیک به ۴۸۸هزار و ۵۰۰ دستگاه محصول سواری و وانت را در شش ماه نخست امسال تولید کرده‌اند که با توجه به فروش ۴۷۲هزار و ۵۳۰ دستگاهی، آنها کسری حدودا ۱۶هزار دستگاهی (در فروش نسبت به تولید) داشته‌اند. در واقع این ۱۶هزار دستگاه به هر دلیلی (احتکار، کسری قطعه، مشکل استاندارد یا قرار داشتن در پروسه حمل) راهی انبار خودروسازان شده‌اند که البته فعلا بالاترین احتمال در مورد این محصولات، دپوی عمدی یا همان احتکار است.

اما در بین سه خودروساز بزرگ کشور، ایران‌‌‌‌‌‌خودرو دارای بیشترین فروش در نیمه ماه نخست امسال بوده است. بزرگ‌ترین خودروساز ایران توانسته تا پایان شهریور امسال ۲۴۶هزار و ۶۷۲ دستگاه انواع محصولات سواری و وانت را به فروش برساند. با توجه به این آمار، فروش ایران‌‌‌خودرویی‌‌‌ها نسبت به مدت مشابه پارسال افت ۱۲درصدی را نشان می‌دهد. پرفروش‌‌‌ترین محصول ایران‌‌‌خودرو را خانواده پژو با آمار بیش از ۱۴۶هزار دستگاهی تشکیل داده است. کم‌‌‌فروش‌‌ترین محصولات ایران‌‌خودرو در شش ماه امسال نیز به ‌ترتیب رانا و هایما بوده‌‌اند.

اما سایپایی‌‌‌ها هم با توجه به فروش ۱۷۰هزار و ۱۷۵‌‌دستگاهی خود، در مقایسه با شش ماه ابتدایی سال گذشته حدودا ۱۸هزار دستگاه معادل ۱۰درصد، محصول کمتری فروخته‌‌‌اند. بیشترین فروش سایپا به خانواده ایکس۲۰۰ با تیراژ بالای ۱۲۰هزار دستگاهی مربوط می‌شود. این خودروساز همچنین حدود ۲۳هزار دستگاه شاهین را در شش ماه ابتدایی امسال به فروش رسانده است.

دیگر خودروساز بزرگ کشور، یعنی پارس‌‌‌‌خودرو، نیز فروش ۵۵هزار و ۶۸۳ دستگاهی در نیمه ابتدایی امسال داشته که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، حکایت از افت ۱۲درصدی فروش این شرکت دارد. کوئیک دنده‌‌معمولی با تیراژ حدودا ۲۰هزار دستگاهی کمترین محصول فروخته‌‌شده پارس‌‌‌خودرو در شش ماه ابتدایی امسال بوده است. بیشترین محصول فروخته‌‌شده توسط پارس‌خودرو در شش ماه نخست امسال، به گروه Q۲۰۰ مربوط می‌شود که این شرکت آمار بالغ بر ۳۴هزار دستگاهی را از آن در بازه زمانی تحت بررسی به جا گذاشته است.