وام نوسازی خودرو فرسوده دقیقا به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

 چند ماه است که مسئولان از پرداخت تسهیلات چند صد میلیون تومانی تا چند میلیاردی برای نوسازی ناوگان فرسوده خبر می‌دهند، اما همچنان به‌صورت رسمی و شفاف اعلام نشده که این وام‌ها به کدام دسته از وسایل نقلیه تعلق می‌گیرد که متعاقب آن بسیاری از مالکان خودروهای فرسوده میان خبرهای کلی درباره «وام نوسازی» و واقعیت طرح‌های اجرایی سردرگم مانده‌ و نمی‌دانند مشمول تسهیلات بانکی هستند یا تنها باید به ارزش لاشه و گواهی اسقاط خودروی خود بسنده کنند.

از سوی دیگر، آنچه از اظهارات پراکنده متولیان برمی‌آید، حاکی از آن است که این تسهیلات برخلاف تصور عمومی، شامل همه خودروهای فرسوده نمی‌شود. در طرح نوسازی وانت‌های فرسوده، مالکان از یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان تسهیلات بانکی و ۳۰۰ میلیون تومان یارانه اسقاط بهره‌مند می‌شوند و ارزش لاشه خودروی آن‌ها نیز بین ۴۰ تا ۶۰ میلیون تومان برآورد شده است.

برای اتوبوس‌های فرسوده تسهیلات ۱۵ میلیارد تومانی، برای تاکسی‌های برقی تهران وام یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومانی و برای موتورسیکلت‌های شاغل در پلتفرم‌ها تسهیلات کم‌بهره تا سقف ۵۰۰ میلیون تومان اعلام شده و حتی در برخی اخبار و گفته مسوولان صحبت از تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی برای خودروهای فرسوده بود که مورد آخر همچنان با ابهام روبرو است.

به گفته مدیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده، مالکان موتورسیکلت‌هایی که وسیله فرسوده خود را با نمونه برقی جایگزین کنند نیز ۱۴۰ میلیون تومان یارانه از محل گواهی اسقاط دریافت می‌کنند و هدف‌گذاری امسال خروج ۲۰ هزار موتورسیکلت فرسوده و برنامه سال آینده خروج ۱۲۰ هزار دستگاه اعلام شده است.

اما ابهام اصلی برای بخش بزرگی از مردم، یعنی مالکان خودروهای سواری شخصی فرسوده، همچنان پابرجاست. بر اساس توضیحات مطرح‌شده درباره طرح فعلی، برای این خودروها وام مستقیم بانکی تعریف نشده و حمایت پیش‌بینی‌شده صرفا شامل ارزش اقتصادی اسقاط و امتیاز خرید است؛ یعنی مالک خودروی سواری شخصی، برخلاف مالک وانت، تاکسی و موتورسیکلت پلتفرمی، لزوما مشمول وام نوسازی نمی‌شود.

در این رابطه، محمدحسین گودرزی – نایب‌رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودروی کشور – گفت: متاسفانه شاهد آن هستیم که درباره تسهیلات نوسازی خودروهای فرسوده به صورت کلی صحبت می‌شود و اعلام اعطای تسهیلات به تمام گروه‌های وسایل نقلیه واقعی نیست و نوعی آمارسازی نادرست به شمار می‌رود.

وی افزود: طبق قانون، منابع حاصل از عوارض ۱.۵ درصدی که به‌صورت نقدی دریافت و به میزان ۱۲ هزار میلیارد تومان (۱۲ همت) در صندوق صحا جمع‌آوری شده و قرار بود در قالب وام‌های کم‌بهره به مالکان خودروهای فرسوده پرداخت شود شفاف سازی صورت نگرفته و سرنوشت آن پس از چند سال همچنان در ابهام و حتی تاکنون یک نفر از مالکان خودروهای شخصی از این منابع استفاده نکرده و در سال جاری نیز حتی یک ریال هم تسهیلات نوسازی به آن‌ها پرداخت نشده است. ممکن است تسهیلاتی برای ناوگان حمل‌ونقل عمومی از جمله تاکسی‌ها و اتوبوسرانی پرداخت شده باشد، اما سهم اصلی خودروهای فرسوده کشور در گروه سواری شخصی است که از این تسهیلات بهره‌ای نبرده‌اند.

اینجاست که اشکال اطلاع‌رسانی آشکار می‌شود؛ اعلام رقم‌های بزرگ با  عنوان واحد «تسهیلات نوسازی خودروهای فرسوده»، بدون تفکیک نوع وسیله نقلیه، نوع حمایت، نرخ سود و مدت بازپرداخت، به جای روشنگری، بر ابهام می‌افزاید.

به عبارت دیگر، جمع یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان تسهیلات، ۳۰۰ میلیون تومان یارانه اسقاط و ۴۰ تا ۶۰ میلیون تومان ارزش لاشه در افکار عمومی به‌عنوان مبلغی تلقی می‌شود که مالک خودروی فرسوده یکجا دریافت می‌کند؛ در حالی که هر بخش از این ارقام سازوکار و شرط جداگانه‌ای دارد.

همچنین سیاست اطلاع‌رسانی دوگانه نیز خود بر ابهام موضوع افزوده است؛ وقتی از «وام نوسازی خودروهای فرسوده» سخن گفته می‌شود، بسیاری از مردم تصور می‌کنند این تسهیلات شامل حال آن‌ها نیز می‌شود؛ اما در زمان اجرا روشن می‌شود وام‌های بانکی عمدتا به مالکان وانت، تاکسی‌ها، بهره‌برداران ناوگان عمومی، مالکان اتوبوس و موتورسیکلت‌سواران پلتفرمی اختصاص دارد و چنین فاصله‌ای میان وعده عمومی و دامنه واقعی اجرا، هم انتظار می‌سازد و هم نارضایتی!

بنابراین تا زمانی که این ابهام برطرف نشود، پرسشی که مالک خودروی فرسوده با آن روبه‌رو است؛ بی‌پاسخ می‌ماند: آیا برای خودروی من وام نوسازی وجود دارد یا فقط ارزش لاشه و گواهی اسقاط به من تعلق می‌گیرد؟ و برای یافتن پاسخ این پرسش نباید در لابه‌لای مصاحبه‌های پراکنده مسئولان گم شویم.

در نهایت لازم است که در مرحله نخست وزارت صمت به عنوان متولی اصلی این موضوع و پس از آن سازمان گسترش و نوسازی و متعاقبا بانک‌های عامل یک جدول رسمی و یکپارچه منتشر کنند که در آن نوع وسیله نقلیه، گروه مشمول، مبلغ یارانه، مبلغ وام، نرخ سود، مدت بازپرداخت، شرایط دریافت و سهم مالک از هزینه خودروی جایگزین به‌روشنی مشخص باشد چراکه اعلام هدف‌های بزرگ بدون تشریح منابع مالی و شرایط اجرایی، تنها به بی‌اطلاعی عموم مردم از حقوق خود دامن می‌زند و به کمتر شدن خودروی فرسوده در ناوگان حمل و نقل کمکی نمی‌کند.