جزئیات درآمد و زیان سه خودروساز بزرگ کشور

 صورت‌های مالی سه‌ماه نخست امسال سه خودروساز بزرگ کشور که در سامانه کدال و در قالب گزارش‌های رسمی ارسالی به سازمان بورس منتشر شده، تصویری روشن از وضعیت صنعت خودرو پیش از اعمال افزایش قیمت‌ها ارائه می‌کند؛ تصویری که نشان می‌دهد حتی رشد درآمد نیز نتوانسته زیان تولید را مهار کند.

بررسی عملکرد سه خودروساز بزرگ کشور حاکی از آن است که اگرچه ایران‌خودرو در بهار امسال موفق به ثبت درآمد عملیاتی ۱۱۴ هزار‌میلیارد تومانی شده و درآمد این شرکت نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۴درصد افزایش یافته، اما همزمان زیان عملیاتی آن نیز با جهشی نزدیک به ۲۰۰درصد به ۱۹.۳هزار‌میلیارد تومان رسیده است. این در حالی است که صورت‌های مالی سایپا و پارس‌خودرو نیز روایت مشابهی را بازگو می‌کنند؛ سایپا با افت ۳۰درصدی درآمد عملیاتی، از سود عملیاتی در مدت مشابه سال گذشته به زیان ۱.۷همتی رسیده و پارس‌خودرو نیز با وجود کاهش ۱۱درصدی زیان عملیاتی، افت ۵۰درصدی درآمد را تجربه کرده؛ موضوعی که بیش از آنکه از بهبود عملکرد حکایت کند، نتیجه کاهش تولید و کوچک‌تر شدن مقیاس فعالیت این شرکت است. (درآمد عملیاتی، درآمدی است که شرکت‌ها از فعالیت اصلی خود یعنی فروش خودرو، قطعه و خدمات پس از فروش به‌دست می‌آورند. این در حالی است که سود سپرده بانکی و یا سرمایه‌گذاری در زمره درآمد غیرعملیاتی قرار می‌گیرند). بر این اساس، داده‌های رسمی کدال نشان می‌دهد پیش از آنکه سیاستگذار با افزایش قیمت کارخانه‌ای محصولات ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو موافقت کند، فعالیت اصلی این شرکت‌ها یعنی تولید و فروش خودرو همچنان زیان‌ده بوده است.

اهمیت صورت‌های مالی سه‌ماهه در آن است که عملکرد عملیاتی خودروسازان را پیش از اصلاح قیمت‌ها به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد مساله صنعت خودرو تنها به میزان فروش یا رشد درآمد محدود نیست. در واقع، اگرچه بخشی از درآمد خودروسازان در بهار افزایش یافته، اما رشد هزینه‌های تولید، افزایش بهای مواد اولیه و قطعات، هزینه‌های سربار، هزینه‌های مالی و کاهش تیراژ، موجب شده است شیب افزایش هزینه‌ها از رشد درآمد پیشی بگیرد؛ به‌گونه‌ای‌که درآمد بیشتر نیز نتوانسته شرکت‌ها را از زیان عملیاتی خارج کند. به بیان دیگر، صورت‌های مالی بهار از تداوم شکاف میان درآمد حاصل از فروش و هزینه واقعی تولید خودرو حکایت دارد؛ شکافی که در نهایت یکی از مهم‌ترین استدلال‌ها برای اصلاح قیمت کارخانه‌ای خودرو محسوب می‌شد.

بررسی جزئیات عملکرد سه خودروساز بزرگ کشور همچنین نشان می‌دهد وضعیت آنها یکسان نیست؛ اما نقطه مشترک هر سه، زیان‌ده بودن فعالیت اصلی است. ایران‌خودرو با وجود رشد درآمد، زیان عملیاتی خود را به شکل قابل‌توجهی افزایش داده، سایپا همزمان با کاهش درآمد، وارد محدوده زیان عملیاتی شده و پارس‌خودرو نیز کاهش زیان را نه از مسیر افزایش بهره‌وری، بلکه در نتیجه افت تولید تجربه کرده است. بنابراین، آنچه از دل گزارش‌های رسمی کدال قابل استنباط می‌شود، این است که تا پیش از اجرای افزایش قیمت خودرو، تولید برای خودروسازان همچنان فعالیتی زیان‌ده بوده و افزایش درآمد به‌تنهایی نتوانسته معادله سودآوری را تغییر دهد؛ موضوعی که نشان می‌دهد ریشه مشکلات مالی صنعت خودرو را باید فراتر از سطح قیمت فروش و در ساختار هزینه‌های تولید، بهره‌وری و تامین مالی این صنعت جست‌و‌جو کرد.

جزئیات درآمد و زیان خودروسازان،

اما نگاهی به آمار درج‌شده روی وب‌سایت کدال نشان می‌دهد که درآمد عملیاتی ایران خودرو در سه‌ماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته، با رشد ۲۴درصدی مواجه شده است. جزئیات آمار منتهی به خردادماه سال جاری، حکایت از این دارد که ایران خودرو در بازه زمانی بررسی‌شده به درآمد عملیاتی ۱۱۴همت (هزار‌میلیارد تومان) رسیده است. درآمد عملیاتی که به معنای درآمد حاصل از فعالیت‌های اصلی خودروساز همچون فروش خودرو و قطعات یا درآمد حاصل از خدمات پس از فروش است؛ تنها نشان از میزان فروش دارد نه میزان سود.

از سوی دیگر، بهای تمام‌شده درآمد‌های عملیاتی این شرکت که هزینه‌هایی مانند مواد اولیه، قطعات، دستمزد کارگران، انرژی و ... را شامل می‌شود به ۱۲۴.۳همت رسیده که نسبت به بهار سال۱۴۰۴، با افزایش ۳۵درصدی مواجه شده است. این یعنی هزینه محصولات برای این خودروساز بیشتر از مبلغ فروش آن تمام شده است. حال اگر، به ردیف سوم صورت‌های مالی بزرگ‌ترین خودروساز کشور یعنی زیان ناخالص برسیم؛ این بخش به بیش از ۱۰همت رسیده است. از آنجا که زیان ناخالص نشان‌دهنده نسبت درآمد عملیاتی به بهای تمام‌شده است؛ این یعنی خودروساز با رشد هزینه تولید مواجه شده است.

زیان عملیاتی ایران خودرو نیز دربهار امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل، با رشد قابل ملاحظه‌ای همراه شده است. زیان عملیاتی این شرکت خودرویی در بهار منتهی به خرداد سال گذشته، رقم ۶.۴همت ثبت شده بود، اما در سه‌ماه بهار سال جاری این رقم به ۱۹.۳همت رسید که به معنای افزایش ۲۰۱درصدی است. هزینه مالی ایران خودرو نیز که شامل مواردی همچون بهره وام بانکی، سود اوراق یا هزینه تامین مالی می‌شود، به ۳.۴همت رسیده که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل تنها با کاهش دو درصدی مواجه شده است.

رشد بیش از ۲۰۰درصدی زیان عملیاتی بزرگ‌ترین خودروساز کشور در سه‌ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل، در شرایطی ثبت شده که ایران‌خودرو نخستین افزایش قیمت محصولات خود را در اواخر خردادماه، به‌طور میانگین در محدوده ۴۰ تا ۴۵ درصد، برای ۲۵ محصول تولیدی خود اعلام کرد؛ بنابراین بخش عمده تولید و فروش این شرکت در فصل بهار با قیمت‌های قبلی انجام شده و اثر افزایش قیمت‌ها عملا در صورت‌های مالی سه‌ماهه نخست انعکاس قابل‌توجهی نداشته است. از سوی دیگر، هزینه تولید در همین دوره با رشد همراه بوده است.

داده‌های شامخ نیز این وضعیت را تایید می‌کند؛ به‌طوری‌که شاخص قیمت خرید مواد اولیه در سطح ۸۰ قرار گرفته و نسبت به خرداد سال گذشته رشد بیش از ۶درصدی را نشان می‌دهد. این موضوع بیانگر تداوم فشار هزینه‌ای بر تولیدکنندگان، به‌ویژه در صنایع وابسته به مواد اولیه و قطعات است. در کنار این عوامل، آثار جنگ و نوسانات ارزی نیز بر عملکرد عملیاتی این خودروساز قابل مشاهده است. افزایش هزینه تامین مواد اولیه، قطعات و فشار‌های ناشی از بی‌ثباتی ارزی، در حالی رخ داده که امکان تعدیل به‌موقع قیمت فروش محصولات وجود نداشته است. در نتیجه، فاصله میان رشد هزینه‌های تولید و قیمت‌های فروش، یکی از عوامل اصلی تشدید زیان عملیاتی ایران‌خودرو در سه‌ماه نخست امسال بوده است.

شرکت سایپا نیز اطلاعات و صورت‌های مالی میان‌دوره‌ای سه‌ماهه منتهی به پایان خرداد امسال را روی وب‌سایت کدال منتشر کرده است. بر اساس این اطلاعات مالی، درآمد عملیاتی این خودروساز در حالی به ۱۶.۳همت رسیده که در قیاس با مدت مشابه سال قبل با افت ۳۰درصدی مواجه شده است. بهای تمام‌شده درآمد‌های عملیاتی دومین خودروساز بزرگ کشور، اما نسبت به بهار پارسال، با کاهش ۲۲درصدی همراه شده است. همین موضوع سبب شده است زیان ناخالص این شرکت به ۱.۲همت برسد. در عین حال، زیان عملیاتی سایپا به حدود ۱.۷همت رسیده است. این در شرایطی است که این خودروساز در مدت مشابه سال قبل سود عملیاتی ثبت کرده بود. هزینه مالی این خودروساز در شرایطی در بهار پارسال، ۴.۳ همت بود که در سه‌ماه امسال به ۷.۹همت رسید که به معنای رشد ۸۱درصدی است. سایپا نیز که به‌عنوان دومین خودروساز بزرگ کشور شناخته می‌شود؛ در کنار کاهش درآمد، با ثبت زیان در بازه زمانی اخیر روبه‌رو شده است. نکته قابل‌توجه این است که سایپا نیز مانند

ایران‌خودرو، نخستین مرحله افزایش قیمت محصولات خود را در اواخر تیرماه اعمال کرد که این موضوع، تاثیر عوامل اقتصادی و سیاسی را بر عملکرد مالی آن دوچندان کرده است. همچنین، شرکت سایپا در مدت بررسی‎‌شده با کمبود قطعات نیز مواجه بود که در نهایت منجر به تولید خودرو‌های ناقص و تاخیر در تحویل به مشتریان شد. امری که به گفته کارشناسان نه تنها توانایی شرکت در پاسخگویی به تقاضای بازار را کاهش می‌دهد، بلکه بر جریان نقدینگی و سودآوری عملیاتی نیز فشار وارد می‌کند. در نتیجه، برخلاف بهار سال گذشته که شرکت موفق به ثبت سود عملیاتی شده بود، ترکیب تاخیر در تعدیل قیمت‌ها، بحران تامین قطعه و افزایش تعهدات معوق، منجر به ثبت زیان در گزارش‌های مالی بهار سال جاری شده است.

صورت‌های مالی پارس خودرو نشان می‎‌دهد که درآمد‌های عملیاتی این خودروساز نیز با افت بیش از ۵۰ درصدی همراه شده است. درآمد عملیاتی پارس خودرو در سه‌ماه منتهی به خردادماه سال گذشته، در شرایطی به حدود پنج همت می‌رسید که در بهار امسال این رقم به ۲.۴همت کاهش یافت. البته بهای تمام‌شده درآمد‌های عملیاتی این خودروساز نسبت به سه‌ماه نخست سال قبل، با افت همراه شده و به عدد ۲.۸همت رسیده است؛ همین امر موجب شده تا زیان ناخالص این شرکت نیز نسبت به مدت مشابه سال قبل با افت ۶۲درصدی همراه شود.

در حالی درآمد عملیاتی پارس خودرو با افت بیش از ۵۰درصدی مواجه شده که در روی دیگه سکه، زیان عملیاتی این شرکت کاهش ۱۱درصدی را نسبت به دوره مشابه سال گذشته نشان می‌دهد. در حالی زیان این شرکت در بهار سال۱۴۰۴ به ۲.۲ همت می‌رسید که امسال این رقم به حدود ۲همت کاهش یافت. هزینه‌های مالی این خودروساز نیز با افت ۱۲درصدی مواجه شده است. آمار ارائه شده از سوی شامخ نیز مهر تاییدی می‌زند بر افت درآمد این خودروساز. بر اساس این گزارش، رکورد افت تولید در بهار امسال به نام پارس خودرو ثبت شده؛ به‌گونه‌ای که این خودروساز با تولید ۱۲ هزار و ۴۴۹ دستگاه با کاهش بیش از ۶۸درصدی تولید نسبت به بهار سال گذشته مواجه شده است