رویای ماشین‌دار شدن جوانان بر باد رفت !

 برای خیلی از جوان‌ها، خرید خودرو همیشه یک رویای ساده، اما دست‌یافتنی بود؛ چیزی بود که می‌شد با چند سال کار، پس‌انداز، حذف خرج‌های غیرضروری و کمی کمک خانوادگی به آن نزدیک شد. تصور معمول این بود که اگر قیمت‌ها بالا برود، نهایتا ۵۰ یا ۱۰۰ میلیون تومان به فاصله اضافه می‌شود؛ عددی تلخ، اما هنوز قابل جبران.

اما بازار خودرو در فاصله تیر ۱۴۰۴ تا تیر ۱۴۰۵، این تصور را به‌هم زد. حالا حتی خودرو‌هایی که روزی «حداقلی» و اقتصادی حساب می‌شدند، با جهش‌های چندصد میلیونی تا بیش از یک میلیارد تومانی روبه‌رو شده‌اند؛ نه برای ماشین‌های لوکس، بلکه برای کوییک، دنا، پژو ۲۰۷، پژو ۲۰۶ کارکرده و جک J ۴.

در تیر ۱۴۰۴، کوییک S حدود ۵۱۵ میلیون تومان بود؛ در تیرماه ۱۴۰۵، قیمت بازار آن به حدود یک میلیارد و ۱۷۸ میلیون تومان رسیده است. دنا پلاس MT ۶ از حدود یک میلیارد و ۲۵ میلیون تومان به دو میلیارد و ۱۶۰ میلیون تومان رسیده و دنا پلاس اتوماتیک از حدود یک میلیارد و ۲۲۳ میلیون تومان به دو میلیارد و ۶۷۰ میلیون تومان جهش کرده است.

پژو ۲۰۷ دنده‌ای هیدرولیک هم از ۸۴۷ میلیون تومان به یک میلیارد و ۸۰۱ میلیون تومان رسیده است. قیمت‌های تیر ۱۴۰۴ برای محصولات سایپا و ایران‌خودرو در گزارش‌های بازار خودرو ثبت شده و قیمت‌های تیر ۱۴۰۵ نیز در جدول به‌روزرسانی روز بازار خودرو آمده است.

رشد قیمت‌ها چه می‌گوید؟

این جدول نشان می‌دهد که مسئله فقط «گرانی خودرو» نیست؛ مسئله تغییر ناگهانی فاصله جوانان با اولین دارایی بزرگ زندگی است. در این مقایسه، هیچ‌کدام از خودرو‌ها زیر ۶۶۰ میلیون تومان افزایش قیمت نداشته‌اند.

موضوع قابل‌توجه اینجاست که تمام خودرو‌های بررسی‌شده، از کوییک و ۲۰۷ تا دنا و جک J ۴، در فاصله تیر ۱۴۰۴ تا تیر ۱۴۰۵ رشد قیمتی بالای ۱۰۰ درصد را تجربه کرده‌اند؛ یعنی قیمتشان در کمتر از یک سال بیش از دو برابر شده است.

میانگین افزایش قیمت در این چند نمونه، حدود یک میلیارد و ۱۱۳ میلیون تومان است. یعنی جوانی که تیر ۱۴۰۴ فکر می‌کرد با ۱۰۰ میلیون تومان پس‌انداز بیشتر می‌تواند خودش را به بازار برساند، حالا در خوش‌بینانه‌ترین حالت چندصد میلیون تومان و در بدبینانه‌ترین حالت بیش از یک میلیارد تومان دیگر عقب افتاده است.

شدیدترین فشار در این فهرست روی خودرو‌هایی دیده می‌شود که قرار نبود نماد تجمل باشند. پژو ۲۰۷ اتوماتیک و دنا پلاس اتوماتیک، هر دو بیش از ۱.۴ میلیارد تومان رشد کرده‌اند. جک J ۴ هم که در تیر ۱۴۰۴ حدود یک میلیارد و ۴۰ میلیون تومان قیمت داشت، حالا در بازار روز به حدود ۲.۴ میلیارد تومان رسیده است.

حداقل دستمزد چقدر از این عقب‌ماندگی را جبران می‌کند؟

در سال ۱۴۰۵، حداقل دستمزد پایه ماهانه حدود ۱۶.۶ میلیون تومان و حداقل دریافتی کارگر مجرد بدون فرزند و بدون سابقه حدود ۲۱.۸ میلیون تومان اعلام شده است. حتی اگر فرض کنیم یک جوان بتواند همه این دریافتی را بدون خرج مسکن، غذا، رفت‌وآمد، درمان و هزینه‌های روزمره کنار بگذارد، فقط جبران «عقب‌ماندگی اضافه بر رشد فرضی ۱۰۰ میلیونی» برای کوییک S حدود ۲۶ ماه زمان می‌برد. برای پژو ۲۰۷ دنده‌ای این عدد حدود ۳۹ ماه است؛ برای دنا پلاس MT ۶ حدود ۴۷ ماه، برای جک J ۴ حدود ۵۹ ماه و برای دنا پلاس اتوماتیک حدود ۶۲ ماه.

به بیان ساده‌تر، اگر جوانی در تیر ۱۴۰۴ منتظر بود فقط ۱۰۰ میلیون تومان دیگر جمع کند، امروز برای بعضی از همین خودرو‌های معمولی باید معادل دو تا پنج سال حداقل دریافتی کامل را فقط برای پوشش عقب‌ماندگی جدید کنار بگذارد.

این محاسبه حتی تورم ماه‌های بعد، هزینه‌های زندگی، اجاره، خوراک، درمان، افت ارزش پول و افزایش احتمالی دوباره خودرو را در نظر نمی‌گیرد؛ بنابراین «جبران» در این بازار، دیگر فقط با پس‌انداز کلاسیک دستمزد ممکن نیست؛ چون فاصله‌ای که ساخته شده، از جنس چند ماه صرفه‌جویی نیست، از جنس چند سال عقب‌افتادن است.

بازار خودرو در یک سال گذشته، برای جوانان فقط گران‌تر نشده؛ مسیر رسیدن به اولین خودرو را از نو تعریف کرده است. کوییک، دنا، ۲۰۷، ۲۰۶ کارکرده و جک J ۴ قرار نبود رویای لوکس باشند. اینها همان خودرو‌هایی بودند که بسیاری از خانواده‌ها و جوانان آنها را «گزینه حداقلی» می‌دانستند. اما حالا همین حداقل‌ها هم با جهش‌های میلیاردی از دسترس خارج شده‌اند. در چنین بازاری، جوانی که پول جمع می‌کرد، فقط از خودرو جا نمانده؛ از برنامه زندگی‌اش عقب افتاده است.