هشدار درباره احتکار تایر

 هادی امیرشقاقی – نایب رئیس انجمن صنعت تایر – در تشریح وضعیت تولید طی شش ماهه نخست سال جاری گفت: سال گذشته مجموع تولیدات این صنعت حدود ۱۵۰ هزار تن بود که این رقم در شش ماهه اول امسال با کاهشی حدود ۳۵ درصدی روبه‌رو شده و به حدود ۱۰۰ هزار تن برای کل صنعت تایر رسیده است.

وی افزود: عمده‌ترین ریشه بروز این افت تولید مربوط به محدودیت‌های تامین مواد اولیه وارداتی و بالاخص کائوچوی طبیعی دانست که بسته به نوع تایر، بین ۱۶ تا ۳۰ درصد از ماده اولیه مصرفی در تایر را تشکیل می‌دهد که این ماده فاقد تولید داخلی بوده و باید از کشور‌های مالزی، اندونزی، ویتنام، تایلند و ساحل عاج بارگیری، حمل و وارد کشور شود. حجم مصرف کائوچوی طبیعی در ماه برای کل صنعت تایر کشور بالغ بر ۶۰۰۰ تن است، بنابراین نیازمند آن است که در هر ماه حجم قابل‌توجهی واردات صورت پذیرد.

رشد ۲۰ برابری هزینه حمل کانتینری

امیرشقاقی خاطرنشان کرد: به دلیل مسائل ناشی از جنگ و محدودیت‌های تجارت که طی ماه‌های اخیر تشدید شده و همچنین محدودیت‌های لجستیک کالا، واردات کائوچوی طبیعی با مشکلات جدی مواجه شده و عدم تناسب قیمت مصوب با رشد بهای تمام شده، عملا مانع از آن شده که کارخانه‌ها بتوانند نیاز واقعی خود را به طور کامل تامین کنند. وی توضیح داد: قیمت بورد مالزی که مبنا و معیار قیمت‌گذاری کائوچوی طبیعی محسوب می‌شود، از حدود ۱۸۵۰ دلار در بهمن ۱۴۰۴ به حدود ۲۶۰۰ دلار در مهرماه ۱۴۰۵ افزایش یافته و در کنار این رشد قیمت مبنا، هزینه‌های لجستیک نیز جهش فوق‌العاده شدیدی را تجربه کرده؛ به طوری که هزینه حمل یک کانتینر ۲۰ فوتی از مبدا مالزی به بندرعباس پیش‌تر ۱۲۰۰ دلار بود، در حال حاضر به دلیل محدودیت‌های ایجادشده در خطوط دریایی، تولیدکنندگان عمدتا ناچارند محموله‌ها را از طریق ریلی یا کامیونی منتقل کنند که این شیوه، هزینه حملی تا ۲۲ هزار دلار به ازای هر کانتینر به همراه دارد.

نایب رئیس انجمن صنفی تولیدکنندگان صنعت تایر تصریح کرد: همگامی افزایش قیمت‌های جهانی با صعود بی‌سابقه هزینه‌های لجستیک، اثر افزایشی بسیار سنگینی بر بهای تمام‌شده تولید گذاشته و علاوه بر این، در حوزه کائوچوی مصنوعی و PBR که پیش از این عمده نیاز آن توسط پتروشیمی‌های داخلی تامین می‌شد، به سبب آسیب‌های واردشده به زنجیره تامین این مجتمع‌ها به‌ویژه مجموعه‌های بندر امام و تخت جمشید، تولیدکنندگان ناچار به تامین بخشی از این نیاز از محل واردات هستند؛ موضوعی که هم نیاز ارزی تولیدکنندگان تایر را افزایش داد و در کنار آن با لحاظ هزینه‌های حمل‌ونقل خارجی، در نهایت رشد محسوس قیمت تمام‌شده کائوچوی مصنوعی و طبیعی را رقم زد.

سهم ۷۰ درصدی تولید داخل در بازار رادیال و کاهش واردات تایر آماده

امیرشقاقی در پاسخ به سوالی درباره میزان تولید داخلی و اینکه نیاز بازار تامین می‌شود؟ گفت: در شرایط عادی ۷۰ درصد از کل نیاز کشور به تایر رادیال از محل تولیدات داخلی تامین می‌شود و ۳۰ درصد باقی وابسته به واردات تایر آماده است؛ اما شرایط فعلی بازار و چند برابر شدن قیمت‌ها در فروشگاه‌ها ناشی از افت تولید داخلی از یک‌سو و ایجاد محدودیت و کاهش در واردات تایر آماده از سوی دیگر است که موجب شده عرضه کالا در هر دو بخش تحت‌الشعاع قرار بگیرد.

عوامل جهش قیمت در بازار

وی گفت: متاسفانه یکی از محور‌های کلیدی التهابات اخیر بازار سوداگری ناشی از شکاف قیمتی بین کارخانه تا بازار است؛ موضوعی که به شدت به التهاب بازار دامن زده، شکاف قیمتی فاحش میان نرخ مصوب تولیدکننده و قیمت‌های موجود در بازار آزاد است. این اختلاف قیمت حاشیه بازار را بسیار جذاب کرده و موجب شده بخشی از تایر‌هایی که تولید و عرضه شده به دست مصرف‌کننده نهایی نرسد و به دلیل رفتار‌های سفته‌بازانه و افزایش واسطه‌گری، عده‌ای تمایل به جمع‌آوری و احتکار تایر پیدا کرده‌اند و با این تصور که در ماه‌های آینده قیمت‌ها باز هم بالاتر خواهد رفت، کالا را کمتر عرضه می‌کنند تا سود خود را به حداکثر برسانند.

امیرشقاقی در خصوص نحوه برخورد با این تخلفات خاطرنشان کرد: برای ورود به این موضوع دستگاه‌ها و نهاد‌های ناظر متولی هستند، اما در بخش انجمن و کارخانه‌ها، هر موردی از تخلف در شبکه نمایندگی‌ها مشاهده شود قاطعانه برخورد خواهیم کرد و کد‌های متخلف لغو مجوز می‌شود تا امکان فعالیت مجدد در شبکه توزیع نداشته باشند. از مراجع نظارتی نیز درخواست کرده‌ایم موارد را رصد و به ما اعلام کنند؛ اما راهکار اساسی این است که با کاهش این جذابیت کاذب و حذف شکاف قیمت تولید تا حاشیه بازار، ریشه انگیزه واسطه‌گری حذف شود.

نایب رئیس انجمن صنفی تولیدکنندگان صنعت تایر در پایان با اشاره به تدابیر اتخاذشده به منظور تعدیل التهابات و تنظیم بازار خاطرنشان کرد: اخیرا برای مهار تب‌وتاب بازار، تقویت و افزایش تعداد فروشگاه‌های عرضه مستقیم در دستور کار قرار گرفته و مراکز جدیدی نیز فعال شده‌اند. همچنین اعلام آمادگی کرده‌ایم با تعاونی‌ها، پلتفرم‌های اینترنتی و یا مجموعه‌ای که بتواند تایر را با قیمت مصوب مستقیما به دست مصرف‌کننده واقعی برساند همکاری کنیم تا توزیع به جای گردش در دست واسطه‌ها، با قیمت مناسب مدیریت و ساماندهی شود.