چرا ایران در خودروسازی عقب است؟

 طی بیش از دو دهه گذشته، صدها سمینار و نشست علمی و تخصصی در باب «چالش‌ها و فرصت‌های صنعت خودرو» برگزار شده است؛ نشست‌هایی با حضور کارشناسان و دست‌اندرکاران صنعت خودرو که در آن‌ها دغدغه‌ها و مشکلات صنعت خودرو بیان شده است.

در نهایت اینکه خروجی این جلسات و سمینارها، وضعیتی است که هم‌اکنون زنجیره خودروسازی کشور را درگیر خود کرده است. جالب اینجاست که متولی بیشتر نشست‌ها و سمینارها، دولت است. دولتی که قصد خروج از خودروسازی را ندارد اما منشا تمام چالش‌ها و مشکلات این صنعت است. بیشتر کارشناسان و دست‌اندرکاران صنعت خودرو در جلسات و نشست‌های مذکور، تنها راه‌حل خروج خودروسازی از شرایط کنونی را واگذاری سهام دولت به بخش خصوصی می‌خوانند، حال آنکه دولت آنقدر که در برگزاری جلسات نقد و بررسی اصرار دارد، چندان به خروجی و نتیجه این جلسات توجهی ندارد. از این منظر به نشستی علمی و تخصصی می‌پردازیم که پنج‌شنبه گذشته با عنوان «صنعت خودرو در ایران؛ چالش‌ها و توصیه‌های سیاستی» با حضور محمد جعفری معاون برنامه‌‌ریزی راهبردی، توسعه و مدیریت منابع ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز ریاست‌جمهوری به عنوان مدیر علمی نشست، و بیوک علی‌مرادلو مدیر‌عامل گروه بهمن، و امیرمحمد کیان‌منش پژوهشگر و صاحب‌نظر صنعت خودروسازی، برگزار شد؛ نشستی که کارشناسان، از جمله مشکلات صنعت خودرو‌سازی کشور را مجمع‌الجزایری بودن و اتخاذ تصمیمات سلیقه‌ای در صنعت خودرو، پیچیده بودن این صنعت، سیاه‌‌نمایی‌های بی‌مورد و تغییرات کوتاه‌مدت در سطح مدیران دانسته‌اند و از جمله دولتی بودن.

در این نشست اظهارات بیوک علی‌مرادلو، مدیرعامل گروه بهمن، بیشتر از دیگر کارشناسان با وضعیت کنونی خودروسازی تطبیق دارد. وی در بخشی از اظهارات خود در این سمینار عنوان کرد که در خیلی از کشورها خودرو فقط یک وسیله است که یا برای حمل‌و‌نقل افراد یا برای حمل بار از آن استفاده می‌شود اما در کشور ما علاوه بر استفاده از خودرو به عنوان وسیله نقلیه،از خودرو به عنوان یک وسیله سرمایه‌ای و همچنین یک وسیله کاری استفاده می‌شود و یک محل درآمد برای قشر متوسط جامعه است.

بیوک علی‌مرادلو در مورد وضعیت خودروسازی در جهان گفت: کل درآمد صنعت خودرو در جهان ۳هزار میلیارد دلار است که ۳درصد از سهم GDP جهان را به خود اختصاص داده است و حدود ۶۰میلیون نفر در این صنعت در جهان اشتغال مستقیم و غیرمستقیم دارند. همچنین این صنعت حدود ۷۵۰میلیارد دلار برای کشورها و دولت‌ها درآمدزایی دارد که رتبه اول درآمدزایی دولت‌هاست و به عنوان لوکوموتیو اقتصاد به شمار می‌رود. جالب است بدانید این صنعت پیشران ۶۰ صنعت دیگر است. علاوه بر این‌ها صنعت خودروسازی در جهان با ۱۲۵۰میلیارد دلار رتبه اول تجارت جهانی را به خود اختصاص داده است. علی‌مرادلو در مورد وضعیت خودروسازی در ایران گفت: چرا علی‌رغم وجود ظرفیت بالا در ایران از تمام توان برای تولید خودرو استفاده نمی‌شود یا اگر نیازی به این تعداد تولید خودرو نیست، چرا چنین ظرفیتی ایجاد شده است؟

وی در ادامه مواردی از قبیل عدم سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه، زیانده بودن، تصدی‌گری دولتی، فقدان برنامه و ادامه وجود عوامل آسیب‌زننده به صنعت خودرو، استراتژی صنعتی متغیر و بعضا نامعلوم، عدم همکاری با سایر خودروسازان، استفاده از نیروی انسانی ناکارآمد در برخی از سطوح مدیریتی، خریدهای خارجی بعضا به صورت موازی از واسطه‌های غیراصلی، عدم سرمایه‌گذاری درست در به‌روزرسانی و نگهداری تجهیزات تولید، گردش مالی کند و هزینه مالی بالا و فقدان راهبرد مشخص در سطح ملی را از جمله واقعیت‌های موجود در خودروسازی کشور دانست.