تورم مصرف کننده بخش خودرو به روایت مرکز آمار ایران

 طبق گزارش مرکز آمار ایران، تورم مصرف‌کننده خودرو در مردادماه پس از جهش‌های قیمتی ماه‌های گذشته، به ثبات نسبی رسیده است؛ به‌طوری‌که تورم ماهانه خرید وسایل نقلیه به ۰.۲درصد محدود شد. با این حال، تورم نقطه‌به‌نقطه این بخش همچنان ۱۱۷.۵درصد و تورم سالانه آن ۷۹.۷درصد است؛ ارقامی که نشان می‌دهد آرامش فعلی بازار هنوز نتوانسته اثر افزایش قیمت ماه‌های گذشته را از هزینه خرید خودرو حذف کند.

بررسی آمار تورم چهار بخش «حمل‌ونقل»، «خرید وسایل نقلیه»، «استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی» و «خدمات حمل‌ونقل عمومی» نشان می‌دهد که در مردادماه از شدت رشد ماهانه قیمت‌ها در هر چهار بخش کاسته شده است؛ با این حال، تورم سالانه در تمام این بخش‌ها افزایش یافته و تورم نقطه‌به‌نقطه نیز در سطوح بسیار بالایی قرار دارد. در این میان، «خرید وسایل نقلیه» با تورم ماهانه تنها 0.2 درصدی، کم‌نوسان‌ترین بخش در مردادماه بوده، اما تورم نقطه‌به‌نقطه 117.5 درصدی آن نشان می‌دهد آرامش فعلی بازار خودرو به معنای بازگشت قیمت‌ها به سطوح متعارف نیست. تورم خرید وسایل نقلیه در مردادماه سال گذشته، 23.7 درصد بود.

بر اساس داده‌های تورم مصرف‌کننده، تورم ماهانه گروه حمل‌ونقل در مردادماه به 2.5 درصد رسیده است؛ رقمی که نسبت به تورم 3.1 درصدی تیرماه، 0.6 واحد درصد کاهش را نشان می‌دهد. این روند کاهشی در حالی رخ داده که تورم سالانه این گروه از 65.8 درصد در تیرماه به 71.8 درصد در مردادماه افزایش یافته است. به بیان دیگر، سرعت افزایش قیمت‌ها در مقایسه با ماه قبل کمتر شده، اما اثر افزایش قیمت‌های ماه‌های گذشته همچنان در شاخص سالانه باقی مانده و حتی موجب رشد آن شده است. همان‌طور که پیش‌تر در ابتدای گزارش عنوان شد در «خرید وسایل نقلیه» نیز تصویر مشابهی مشاهده می‌شود، با این تفاوت که شدت تغییرات ماهانه بسیار بیشتر است. تورم ماهانه این بخش که در تیرماه منفی 0.7 درصد بود، در مردادماه به 0.2 درصد رسیده است؛ بنابراین می‌توان گفت قیمت خودرو در مردادماه پس از کاهش محدود در تیرماه، تقریبا در وضعیت ثبات قرار گرفته است. با‌این‌حال، تورم نقطه‌به‌نقطه خرید وسایل نقلیه در مردادماه 117.5 درصد بوده و تورم سالانه نیز به 79.7 درصد رسیده است.

این ارقام یک دوگانگی مهم را در بازار خودرو نشان می‌دهند. از یک سو، بازار در ماه‌های اخیر وارد مرحله‌ای از ثبات نسبی شده و در مردادماه نیز تغییر قیمت ماهانه خودرو بسیار محدود بوده است؛ از سوی دیگر، سطح قیمت خودرو در مقایسه با سال گذشته همچنان فاصله بسیار زیادی دارد. در واقع، کاهش شتاب ماهانه تورم را نباید با کاهش سطح عمومی قیمت‌ها اشتباه گرفت. تورم پایین‌تر به معنای ارزان شدن خودرو نیست، بلکه صرفا نشان می‌دهد سرعت افزایش قیمت در یک ماه مشخص کاهش یافته است.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که تورم نقطه‌به‌نقطه خرید وسایل نقلیه با سایر بخش‌های حمل‌ونقل مقایسه شود. این شاخص در مردادماه برای خرید خودرو 117.5 درصد بوده؛ یعنی هزینه خرید وسایل نقلیه نسبت به مرداد سال گذشته بیش از دو برابر شده است. این در حالی است که تورم نقطه‌به‌نقطه کل گروه حمل‌ونقل 104.8 درصد، استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی 106.1 درصد و خدمات حمل‌ونقل عمومی 86.6 درصد بوده است. در نتیجه، اگرچه بازار خودرو در مردادماه از منظر تغییرات ماهانه آرام‌تر شده، اما در مقیاس یک‌ساله همچنان یکی از پرشتاب‌ترین بخش‌های سبد مصرفی خانوار به شمار می‌رود. این وضعیت را می‌توان حاصل انباشت افزایش قیمت خودرو در ماه‌های گذشته دانست؛ افزایشی که در اثر تورم تولید، رشد هزینه‌های ارزی و نهاده‌های تولید، تغییرات نرخ ارز و همچنین تحولات عرضه و تقاضا در بازار خودرو شکل گرفته و اکنون در شاخص‌های سالانه و نقطه‌به‌نقطه منعکس شده است.

فاصله تورم ماهانه و سالانه

مقایسه ارقام مردادماه با سه ماه قبل، نکته دیگری را نیز آشکار می‌کند. تورم ماهانه هر چهار بخش مورد بررسی از اردیبهشت‌ماه تاکنون روندی نزولی داشته است. تورم ماهانه حمل‌ونقل از 20.2 درصد در اردیبهشت به 5.7 درصد در خردادماه، 3.1 درصد در تیرماه و 2.5 درصد در مردادماه کاهش پیدا کرد. در بخش خرید وسایل نقلیه نیز تورم ماهانه از 27.9 درصد در اردیبهشت به 1.6 درصد در خرداد، منفی 0.7 درصد در تیر و 0.2 درصد در مرداد رسیده است.

این مسیر برای استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی نیز قابل مشاهده است. تورم ماهانه این بخش که در اردیبهشت 15.7 درصد بود، در خردادماه به ۹ درصد، در تیرماه به 6.1 درصد و در مردادماه به 3.9 درصد کاهش یافته است. در خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز تورم ماهانه از 14.8 درصد در اردیبهشت به 7.8 درصد در خرداد، 4.8 درصد در تیر و ۴درصد در مرداد رسیده است. بنابراین، مجموعه این ارقام از کاهش تدریجی شتاب تورم ماهانه در بخش حمل‌ونقل حکایت دارد. این روند به‌خصوص در بازار خودرو پررنگ‌تر است؛ جایی که تورم ماهانه خرید وسایل نقلیه از 27.9 درصد در اردیبهشت به تنها 0.2 درصد در مرداد رسیده است. به این ترتیب، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بازار خودرو طی ماه‌های اخیر، فاصله گرفتن از شوک‌های قیمتی ماه‌های ابتدایی دوره و حرکت به سمت ثبات نسبی بوده است.

با این حال، در سوی دیگر ماجرا، تورم سالانه قرار دارد که مسیر متفاوتی را طی کرده است. تورم سالانه خرید وسایل نقلیه از 54.7 درصد در اردیبهشت به 63.8 درصد در خرداد، ۷۲درصد در تیر و 79.7 درصد در مرداد رسیده است. در گروه حمل‌ونقل نیز این شاخص از 53.2 درصد در اردیبهشت به 59.6 درصد در خرداد، 65.8 درصد در تیر و 71.8 درصد در مرداد افزایش یافته است. در بخش استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی، تورم سالانه از 46.5 درصد در اردیبهشت به 52.6 درصد در خرداد، 59.1 درصد در تیر و 65.6 درصد در مرداد رسیده است. خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز اگرچه در مقایسه با سایر بخش‌ها تورم نقطه‌ای پایین‌تری دارد، اما تورم سالانه آن از 61.1 درصد در اردیبهشت به 63.7 درصد در خرداد، 66.4 درصد در تیر و 69.4 درصد در مرداد افزایش یافته است.

این روند نشان می‌دهد که کاهش تورم ماهانه لزوما به معنای کاهش تورم سالانه نیست. شاخص سالانه، افزایش قیمت در ۱۲ ماه گذشته را در نظر می‌گیرد و زمانی که قیمت‌ها در ماه‌های اخیر با سرعت بالایی رشد کرده باشند، حتی با کاهش تورم ماهانه، اثر آن افزایش‌ها برای مدتی در نرخ سالانه باقی می‌ماند. بنابراین، آنچه در مردادماه رخ داده را باید بیشتر تغییر در سرعت رشد قیمت‌ها دانست و نه تغییر در سطح قیمت‌ها. از این منظر، بازار خودرو در شرایطی قرار گرفته که می‌توان آن را «آرامش قیمتی در سطح بالا» توصیف کرد. قیمت‌ها در مردادماه جهش قابل‌توجهی نداشته‌اند، اما سطح قیمت ایجادشده در ماه‌های قبل همچنان سنگین است. این موضوع در فاصله میان تورم ماهانه 0.2 درصدی و تورم نقطه‌به‌نقطه 117.5 درصدی خرید وسایل نقلیه به‌خوبی قابل مشاهده است.

هزینه خودرو همچنان در حال افزایش است

نکته قابل‌توجه دیگر در آمار مردادماه، وضعیت «استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی» است. در شرایطی که تورم خرید خودرو تقریبا به صفر رسیده، تورم ماهانه استفاده از وسیله شخصی همچنان 3.9 درصد است. این رقم البته نسبت به تورم 6.1 درصدی تیرماه کاهش یافته، اما همچنان بالاتر از تورم ماهانه خرید خودرو قرار دارد. به این ترتیب، حتی در شرایطی که خانوار برای خرید خودرو با افزایش قیمت چندانی در یک ماه مواجه نشده، هزینه استفاده از خودرو همچنان در حال افزایش است. این بخش در واقع تصویر متفاوتی از فشار هزینه‌ای واردشده به مالک خودرو ارائه می‌دهد؛ فشاری که می‌تواند از محل هزینه‌های مرتبط با استفاده و نگهداری وسیله نقلیه، تعمیرات، قطعات و سایر مخارج مربوط به خودرو ایجاد شود. تورم نقطه‌به‌نقطه 106.1 درصدی این بخش نیز نشان می‌دهد هزینه استفاده از وسایل حمل‌ونقل شخصی در مردادماه بیش از سه برابر مرداد سال گذشته شده است. بنابراین، فشار هزینه‌ای وارد بر خانوار صرفا به زمان خرید خودرو محدود نمی‌شود و پس از خرید نیز ادامه پیدا می‌کند.

در مجموع، آمار مردادماه بیانگر این موضوع است که از یک طرف، شتاب افزایش قیمت‌ها در مقیاس ماهانه کاهش یافته و بازار خودرو نیز پس از ماه‌های پرنوسان، به ثبات نسبی رسیده است. از طرف دیگر، تورم نقطه‌به‌نقطه و سالانه در سطوح بسیار بالا قرار دارند و نشان می‌دهد هزینه حمل‌ونقل برای خانوار طی یک سال گذشته به‌شدت افزایش یافته است. در این میان، بازار خرید خودرو بیش از همه این دوگانگی را به نمایش می‌گذارد: تورم ماهانه 0.2 درصدی در مردادماه در کنار تورم نقطه‌به‌نقطه 117.5 درصدی. به بیان دیگر، بازار فعلی خودرو دیگر مانند ماه‌های پرشوک گذشته با جهش‌های ماهانه سنگین مواجه نیست، اما این آرامش هنوز نتوانسته آثار جهش قیمت‌های پیشین را از سبد هزینه خانوار حذف کند. از این منظر، اگرچه می‌توان از ترمز تورم ماهانه حمل‌ونقل و خودرو در مردادماه سخن گفت، اما برای صحبت از کاهش فشار هزینه‌ای بر خانوار هنوز زود است. تا زمانی که تورم‌های سالانه و نقطه‌به‌نقطه در این بخش‌ها در سطوحی چنین بالا قرار دارند، آرامش ماهانه بیشتر به معنای توقف موقت شتاب گرانی است تا بازگشت قیمت‌ها به شرایط پیشین.