تسلا؛ برنده توافق چین و کانادا

 بر اساس توافقی که هفته گذشته اعلام شد، کانادا از این پس اجازه خواهد داد سالانه تا ۴۹‌هزار دستگاه خودروی تولید چین با تعرفه‌ای معادل ۶.۱‌درصد وارد این کشور شود. این تغییر در مقایسه با تعرفه ۱۰۰‌درصدی پیشین، چرخشی اساسی در سیاست تجاری کانادا به‌شمار می‌رود. مارک کارنی، نخست وزیر کانادا، اعلام‌کرده است که این سهمیه وارداتی می‌تواند طی پنج سال‌آینده افزایش یابد و به حدود ۷۰‌هزار دستگاه در سال برسد؛ موضوعی که سیگنالی مثبت به خودروسازان خارجی و به‌ویژه شرکت‌هایی ارسال می‌کند که بخش مهمی از ظرفیت تولید آنها در چین متمرکز شده‌است.

بر اساس گزارش خبر گزاری رویترز، شرکت تسلا در آستانه تبدیل‌شدن به یکی از نخستین و مهم‌ترین ذی‌نفعان تصمیم جدید دولت کانادا برای بازنگری در سیاست‌های تعرفه‌ای مربوط به واردات خودرو‌های برقی ساخته‌شده در چین است؛ تصمیمی که می‌تواند پس از یک دوره محدودیت شدید، بار دیگر مسیر ورود این خودرو‌ها به بازار کانادا را هموار کند. تحلیلگران معتقدند؛ آمادگی زودهنگام تسلا و سرمایه‌گذاری‌های پیشین این شرکت در حوزه تولید و صادرات، موقعیتی ممتاز برای آنها ایجاد‌کرده و باعث شده‌است نسبت به بسیاری از رقبا، به‌ویژه خودروسازان چینی، یک گام جلوتر باشند. با این‌حال، مفاد توافق جدید با محدودیت‌هایی همراه است.

یکی از بند‌های کلیدی آن تصریح می‌کند که نیمی از سهمیه وارداتی باید به خودرو‌هایی با قیمت کمتر از ۳۵‌هزار دلار کانادا اختصاص یابد. این شرط، بخش قابل‌توجهی از سهمیه را به خودرو‌های اقتصادی و سطح ورودی بازار اختصاص می‌دهد. از آنجا که تمامی مدل‌های فعلی تسلا قیمتی بالاتر از این سقف دارند، این بند می‌تواند میزان بهره‌مندی مستقیم تسلا از کل سهمیه را محدود کند. با وجود این، کارشناسان تاکید می‌کنند؛ حتی نیمی از سهمیه باقی‌مانده نیز برای تسلا فرصتی قابل‌توجه محسوب می‌شود، به‌ویژه در شرایطی که بسیاری از رقبا هنوز زیرساخت فروش و خدمات پس از فروش خود را در کانادا ایجاد نکرده‌اند. برتری تسلا بیش از هر چیز به تصمیماتی بازمی‌گردد که این شرکت چند سال‌پیش اتخاذ کرد.

تسلا در سال‌۲۰۲۳ کارخانه عظیم خود در شانگهای که بزرگ‌ترین و کم هزینه‌ترین واحد تولیدی این شرکت در جهان محسوب می‌شود را برای تولید نسخه‌ای از مدل‌Y متناسب با استاندارد‌ها و الزامات بازار کانادا تجهیز کرد. این اقدام در زمانی انجام شد که سیاست‌های تعرفه‌ای کانادا هنوز ثبات نداشت، اما همین پیش‌بینی و برنامه ریزی زودهنگام اکنون می‌تواند به مزیتی راهبردی برای تسلا تبدیل شود.

در همان سال، تسلا صادرات مدل‌Y را از چین به کانادا آغاز کرد. این تصمیم تاثیر چشمگیری بر آمار تجارت خارجی کانادا گذاشت، به طوری که واردات خودرو از چین به بندر ونکوور، بزرگ‌ترین بندر کانادا از نظر تجارت خودرویی، در سال‌۲۰۲۳ نسبت به سال‌قبل از آن، ۴۶۰‌درصد افزایش‌یافت و به ۴۴‌هزار و ۳۵۶دستگاه رسید. این جهش، نقش تسلا را در افزایش ناگهانی واردات خودرو‌های ساخت چین به کانادا به روشنی نشان‌داد و حساسیت سیاستگذاران کانادایی را نیز برانگیخت.

این روند، اما چندان پایدار نماند. در سال‌۲۰۲۴، دولت کانادا با استناد به نگرانی‌هایی درباره سیاست‌های صنعتی چین، تعرفه‌ای ۱۰۰‌درصدی بر واردات خودرو‌های برقی ساخت این کشور اعمال کرد. مقام‌های کانادایی اعلام کردند؛ هدف از این تصمیم مقابله با آنچه «سیاست هدایت شده دولتی چین برای ایجاد ظرفیت مازاد» خوانده می‌شد، بوده‌است؛ سیاستی که به باور آنها می‌توانست تولیدکنندگان داخلی و بازار کار کانادا را با تهدید مواجه کند. این تصمیم عملا صادرات خودرو‌های برقی از چین به کانادا را متوقف کرد و شرکت‌هایی مانند تسلا را ناچار ساخت مسیر تامین بازار خود را تغییر دهند.

در پی اعمال این تعرفه ها، تسلا صادرات از شانگهای به کانادا را متوقف کرد و به طور موقت تامین بازار این کشور را از کارخانه‌های خود در ایالات‌متحده و آلمان بر عهده گرفت.

در حال‌حاضر، مدل‌های Y عرضه شده در کانادا عمدتا در کارخانه برلین تولید می‌شوند، با این‌حال بخش قابل‌توجهی از سبد محصولات تسلا، به‌ویژه نسخه‌های مختلف و ارزان‌تر مدل‌۳، همچنان در چین ساخته می‌شوند. همین موضوع باعث شده‌است که با کاهش تعرفه ها، بازگشت به صادرات از شانگهای، از منظر هزینه تولید و لجستیک، برای تسلا گزینه‌ای جذاب باشد.

سم فیورانی، معاون شرکت تحقیقاتی AutoForecast Solutions، معتقد است؛ توافق جدید می‌تواند زمینه ازسرگیری سریع صادرات تسلا از چین به کانادا را فراهم کند. به گفته وی، تسلا برخلاف بسیاری از خودروسازان چینی، نه تنها تجربه‌عملی حضور در بازار کانادا را دارد، بلکه از شبکه فروش تثبیت شده‌ای نیز برخوردار است. تسلا در حال‌حاضر ۳۹ فروشگاه فعال در کانادا دارد؛ مزیتی که به این شرکت امکان می‌دهد بدون نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه سنگین، عرضه محصولات خود را افزایش دهد.

در مقابل خودروسازان بزرگ چینی مانند بی وای دی و نیو هنوز شبکه فروش مستقیمی در کانادا ایجاد نکرده‌اند. این موضوع می‌تواند سرعت ورود آنها به بازار را کاهش دهد، هرچند کاهش تعرفه‌ها انگیزه آنها را برای برنامه ریزی جدی‌تر افزایش خواهد داد. در عین‌حال، سبد محصولات تسلا که تنها شامل چند مدل اصلی است، به این شرکت امکان می‌دهد سریع‌تر تصمیم‌گیری کند و انعطاف پذیری بیشتری در بازاریابی و توزیع داشته‌باشد؛ درحالی‌که بسیاری از خودروسازان چینی با تنوع گسترده مدل‌ها و نسخه ها، با پیچیدگی‌های بیشتری مواجهند.

ییل ژانگ، مدیرعامل شرکت مشاوره‌ای AutoForesight در شانگهای نیز بر این باور است که خطوط تولید ساده‌تر و تنوع محدود مدل‌ها به تسلا اجازه می‌دهد خودرو‌های تولیدشده در کشور‌های مختلف را به سرعت به بازار‌های گوناگون منتقل کند و از این طریق، بهره وری هزینه‌ای بالاتری به‌دست آورد. به گفته او، چنین انعطاف پذیری در شرایط بی ثباتی سیاست‌های تجاری جهانی، یک مزیت راهبردی محسوب می‌شود.

در همین حال، بند‌مربوط به سقف قیمت در توافق جدید می‌تواند فرصتی تازه برای خودروسازان چینی فراهم کند. به اعتقاد تحلیلگران، ذی‌نفعان اصلی این بخش از توافق، شرکت‌های چینی و مصرف‌کنندگان کانادایی هستند که به‌دنبال خودرو‌های برقی ارزان قیمت و مناسب ورود به بازار هستند. بسیاری از خودروسازان چینی در سال‌های اخیر تمرکز خود را بر تولید خودرو‌های الکتریکی اقتصادی قرارداده‌اند و می‌توانند از این فضای جدید برای آزمایش بازار کانادا استفاده کنند.

رسانه دولتی کانادا، سی بی سی نیز به نقل از یک مقام ارشد گزارش داده‌است که دولت این کشور قصد دارد طی سه سال‌آینده امکان مشارکت‌های مشترک و سرمایه‌گذاری با شرکت‌های چینی را برای تولید یک خودروی برقی با برند کانادایی بررسی کند.

چنین رویکردی می‌تواند ضمن کاهش وابستگی به واردات، به انتقال فناوری و تقویت زنجیره تولید داخلی کمک کند. در حال‌حاضر، شرکت بی وای دی یک کارخانه مونتاژ اتوبوس‌های برقی در استان انتاریوی کانادا را در اختیار دارد که می‌تواند مبنایی برای گسترش فعالیت‌های آینده این شرکت باشد.

تصمیم اخیر کانادا با انتقاد مقام‌های آمریکایی روبه‌رو شده‌است. ایالات‌متحده پیش‌تر در سال‌۲۰۲۴ تعرفه واردات خودرو‌های برقی ساخت چین را به ۱۰۰‌درصد افزایش داده بود؛ اقدامی که عملا مسیر ورود این خودرو‌ها به بازار آمریکا را مسدود کرد. در چنین شرایطی، تفاوت رویکرد کانادا می‌تواند به ایجاد شکاف‌هایی در سیاست‌های تجاری منطقه‌ای منجر شود.