سایه ادعای تعرفه ۱۰۰ درصدی بر بازار خودرو

 اگرچه وزارت صمت مخالفت خود را با اعمال تعرفه صددرصدی واردات خودرو اعلام کرده با این حال، هنوز روشن نیست این موضوع تا چه اندازه مبتنی بر یک تصمیم رسمی است و آیا اساساً قرار است تعرفه واردات خودرو به چنین سطحی افزایش پیدا کند یا خیر؟ اما فارغ از سرنوشت این ادعا، تجربه بازار خودرو نشان می‌دهد که گاهی اثر یک خبر، پیش از آنکه خود خبر به واقعیت تبدیل شود، در بازار ظاهر می‌شود.

بازار خودرو در ایران سال‌هاست به اخبار، تصمیمات احتمالی و حتی شایعات واکنش نشان می‌دهد. در چنین شرایطی، انتشار خبری درباره افزایش شدید تعرفه واردات می‌تواند انتظارات فعالان بازار و خریداران را تغییر دهد و همین تغییر انتظارات، خود به عاملی برای افزایش قیمت‌ها تبدیل شود؛ حتی اگر در نهایت مشخص شود که تصمیمی برای اجرای تعرفه ۱۰۰ درصدی وجود نداشته است.

وقتی بازار از اخبار جلو می‌زند

حسین رحیمی‌نژاد، کارشناس بازار خودرو درباره تأثیر شائبه بازگشت تعرفه ۱۰۰ درصدی بر بازار خودرو می‌گوید: «بازار به‌طور طبیعی از اخبار اثر می‌پذیرد؛ حتی زمانی که آن اخبار در نهایت محقق نشوند.» این کارشناس بازار خودرو تأکید می‌کند: «اگر خبری نادرست باشد یا تصمیم مطرح‌شده اجرایی نشود، اثر آن معمولاً موقتی است و پس از روشن‌شدن واقعیت، هیجان ایجادشده در بازار فروکش می‌کند. با این حال، در فاصله میان انتشار خبر تا مشخص‌شدن درست یا نادرست‌بودن آن، بازار می‌تواند واکنش نشان دهد.»

رحیمی‌نژاد معتقد است: «چنین خبری در کوتاه‌مدت بیش از همه بازار خودرو‌های وارداتی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. افزایش احتمالی تعرفه، به معنای بالا رفتن هزینه واردات خواهد بود و همین تصور می‌تواند قیمت خودرو‌های وارداتی موجود در بازار را افزایش دهد.».

اما اثر این خبر الزاماً به خودرو‌های وارداتی محدود نمی‌شود. بازار خودرو در ایران شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته است و افزایش قیمت در یک بخش می‌تواند به سایر بخش‌ها نیز سرایت کند. خودرو‌های مونتاژی و حتی محصولات داخلی نیز ممکن است در کوتاه‌مدت تحت تأثیر فضای روانی ایجادشده، با افزایش قیمت مواجه شوند؛ هرچند تغییر قیمت کارخانه‌ای خودرو مسیر و سازوکار متفاوتی دارد. رحیمی‌نژاد تأکید می‌کند: «احتمال گرانی خودرو‌های وارداتی و حتی مونتاژی و داخلی در بازار خودرو تحت تأثیر این خبر بسیار زیاد است هرچند که فاکتور‌های دیگری هم در این افزایش قیمت دخالت دارند.»

هرچند این همه ماجرا نیست. بازار خودرو در شرایطی با ادعای افزایش تعرفه واردات روبه‌رو شده که همزمان با مجموعه‌ای از مشکلات دیگر نیز دست‌وپنجه نرم می‌کند. رحیمی‌نژاد به کاهش تولید خودرو در سال‌جاری اشاره می‌کند و می‌گوید: «شرایط تحریمی و اتفاقات ماه‌های اخیر، بر روند تولید و تأمین قطعات اثر گذاشته است. کاهش تولید، به‌طور طبیعی به معنای کاهش عرضه به بازار است و بازاری که با عرضه محدود مواجه شود، ظرفیت بیشتری برای افزایش قیمت پیدا می‌کند.»

به گفته این کارشناس بازار خودرو، «شرایط ایجادشده در حوزه تولید چندان دور از انتظار نبوده است. محدودیت‌های ناشی از تحریم، دشواری تأمین کالا و قطعات و شرایط اقتصادی موجود، همگی می‌توانند بر تیراژ تولید اثر بگذارند. نتیجه این وضعیت نیز دیر یا زود در بازار ظاهر می‌شود؛ اتفاقی که اکنون نشانه‌های آن در افزایش قیمت خودرو دیده می‌شود.»

بازار گران و معاملات کم

افزایش قیمت‌ها در بازار خودرو الزاماً به معنای رونق معاملات نیست. اتفاقاً یکی از ویژگی‌های اصلی بازار این روزها، همزمانی گرانی با رکود است. رحیمی‌نژاد در این باره می‌گوید: «نوسانات و نبود ثبات، بسیاری از معاملات را به تعویق می‌اندازد. خریداران و فروشندگان در شرایطی که نمی‌دانند قیمت‌ها در روز‌های آینده چه مسیری را طی خواهد کرد، ترجیح می‌دهند دست نگه دارند. برخی منتظر ثبات هستند و برخی دیگر نگران افزایش بیشتر قیمت‌ها. همین بلاتکلیفی، حجم معاملات را کاهش می‌دهد. از یک سو، قدرت خرید مصرف‌کنندگان به دلیل افزایش شدید قیمت خودرو کاهش یافته و از سوی دیگر، نبود چشم‌انداز روشن از نرخ ارز و سیاست‌های اقتصادی، تصمیم‌گیری را دشوار کرده است.»

بازار خودرو همچنان منتظر تصمیم نهایی

بازار خودرو اکنون در وضعیتی قرار گرفته که هر خبر تازه می‌تواند به یک متغیر اثرگذار تبدیل شود. شائبه تعرفه ۱۰۰ درصدی نیز در چنین فضایی، حتی اگر در نهایت به تصمیمی رسمی تبدیل نشود، می‌تواند موجی کوتاه‌مدت از هیجان را به بازار وارد کند. آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، روشن‌شدن سریع سیاست دولت درباره تعرفه واردات است. بازاری که با کمبود عرضه، کاهش تولید، نوسان ارز و ضعف تقاضای مؤثر روبه‌روست، بیش از هر چیز به ثبات و شفافیت نیاز دارد؛ زیرا در غیاب آن، گاهی یک خبر تأییدنشده هم می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.

تکان قیمت‌ها در سایه یک ادعا

قیمت خودرو در روز گذشته نیز بی‌تأثیر از شائبه مطرح‌شده درباره افزایش تعرفه واردات نماند و برخی خودرو‌ها در بخش‌های مختلف بازار افزایش قیمت قابل توجهی را تجربه کردند؛ افزایشی که از خودرو‌های داخلی و مونتاژی تا محصولات وارداتی ادامه پیدا کرد. در بازار خودرو‌های داخلی، قیمت صفر پژو ۲۰۷ TU ۳،

۴۰ میلیون تومان گران شد. این خودرو که در ۷ شهریور یک میلیارد و ۸۲۰ میلیون تومان قیمت داشت، روز دوشنبه ۹ شهریور، یک میلیارد و ۸۷۰ میلیون تومان در بازار معامله شد. تارا اتوماتیک V ۴ نیز از دیگر خودرو‌هایی بود که افزایش قیمت را تجربه کرد. قیمت این خودرو از ۳ میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان در ۷شهریور به ۳ میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان در ۹ شهریور رسید. افزایشی ۱۰۰ میلیون تومانی طی دو روز!

در بخش خودرو‌های مونتاژی، رشد قیمت‌ها محسوس‌تر بود.‌ام‌وی‌ام X ۵۵ با افزایش ۱۵۰ میلیون تومانی مواجه شد و قیمت آن از ۳ میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان در ۷شهریور به ۴ میلیارد و ۵۰ میلیون تومان در روز دوشنبه ۹ شهریور رسید.

خودرو‌های وارداتی نیز از این موج افزایش قیمت در امان نماندند. بی‌وای‌دی چین پلاس با افزایش ۱۰۰ میلیون تومانی، از ۴ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان در ۷ شهریور به ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان در۹ شهریور رسید.

تویوتا bZ ۳ الیت پرو نیز افزایش قیمت قابل توجهی را ثبت کرد. قیمت این خودرو از ۶ میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان به ۶ میلیارد و ۵۵۰ میلیون تومان رسید که از رشد ۲۰۰ میلیون تومانی آن حکایت دارد. در همین حال، قیمت تویوتا راو۴ نیز طی این بازه ۲۰۰ میلیون تومان افزایش یافت و از ۱۱ میلیارد تومان در۷ شهریور به ۱۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان در۹ شهریور رسید. تویوتا کرولا کراس هیبرید مدل ۲۰۲۶ نیز از این روند صعودی عقب نماند. قیمت این خودرو از ۸ میلیارد و ۱۵۰ میلیون تومان در ۷ شهریور به ۸ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان در۹ شهریور رسید.

قیمت صفر آئودی Q ۴ به ۱۰ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان در ۹ شهریور رسید. قیمت این خودرو ۷ شهریور ۹ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان بود.